Нэмыцэ фашистыдзэхэр Курск зэхэуэм щыхагъэщIа Махуэм теухуауэ, «Унагъуэ архив» рубрикэм ипкъ иту, КъЧР-м и Iэтащхьэ Темрезов Рэшид социальнэ зэпыщIэныгъэхэм щиIэ напэкIуэцIхэм тхыгъэ кърилъхьащ а къызэрымыкIуэ къэхъугъэр зи нэгу щIэкIа, летчик-штурмовик хахуэ РАСКЕЛЬДИЕВ Мурат Хьэжы-Батыр и къуэм къикIуа зауэ гъуэгуанэм ириплъэжу.
Мурат 1919 гъэм къихъухьащ Къызыл-Юрт къуажэм дэс унагъуэ быныбэм. Курыт еджапIэр къиуха нэужь, ар щIыхьащ Черкесск дэт педучилищэм, абы дихьащ Пятигорск авиаклубым и къудамэу республикэ къалащхьэм дэтым щеджэнри. Ищхьэ еджапIэр ехъулIэныгъэ пылъу къызэриухар игъэлъапIэкIэрэ, езыр кхъухьлъатэм пэрысу Къызыл-Юрт къэкIуащ.
Зауэр къызэрыхъейуэ Мурат дзэм ираджэ. Оренбург дэт военнэ авиационнэ училищэр къеух икIи гвардием и лейтенанту щIалэщIэр 235-нэ ебгъэрыкIуэ авиаполкым хэт «Ил-2» цIэрыIуэм и штурману ягъэув. «Ил»-мкIэ абы лъэтэныгъи 100 бжыгъэ къещI, биидзэм и танк сатырхэр, гъущIгъуэгу эшелонхэр, топ инхэмрэ Iэщэхэр здыщIэлъ хъумапIэхэмрэ зэхекъутэ. Ар хэтащ тхыдэ мыхьэнэ зиIэу Москва, Сталинград, Курскрэ Орёлрэ игъунэгъуу щызэхэта зэхэуэ хьэлъэхэм. «Сэр щхьэкIэ фигу фымыгъэныкъуэ.
Сэ сыпсэунущ икIи си гур къеуэхукIэ ди Хэкур схъумэнущ, фашистхэр зэтезукIэурэ», — и унагъуэм къитхыгъат Мурат зэгуэр. Ауэ 1944 гъэм и щIышылэ мазэм абы и полкыр хэхуащ Корсунь-Шевченко зауэ операцэм. ЩIышылэм и 26-м Раскельдиевыр зэуапIэм мэлъатэ. Абы и пщэ къыдалъхьэ нэмыцэхэм я Iэщэхэр мафIэгукIэ здызэпраш лъэмыжыр Iэмал имыIэу къигъэуэну.
ЛагъымщIэлъхьэхэм а щIыпIэр къэгъэуэным игъуэу зэрыхуамыгъэхьэзырыфынур гурыIуэгъуэ щыхъум, Мурат унафэ ткIий къызыхуехьыж: нэмыцэ чырэхэмрэ зауэлIхэмрэ зытет лъэмыжыр зэпхрекъутыкI, Гастелло и лIыхъужьыгъэ уахътыншэр къигъэлъагъуэу.
«Мис апхуэдэу бийр къызэтегъэувыIэным и гъащIэр хилъхьащ илъэс 25-рэ фIэкI мыхъуа, гушхуэ зыкIуэцIылъа ди хэкуэ-гъу щIалэм… Раскельдиев Мурат къигъэлъэгъуа хахуагъэр — блэкIам и тхыдэ напэкIуэцIкъым. Сыту жыпIэмэ, иджыр къыздэсым тхын яухакъым Курск щIыналъэм и лIыхъужьыгъэм и тхыдэр. Хэгъуэгум и нобэрей хъумакIуэхэр, я адэшхуэ щхьэмыгъазэхэм яхуэдэу, щIэуэ къэунэхуа нацизмэм бэшэчу щахъумэ Хэкум и гъунапкъэхэр. Аргуэру ТекIуэныгъэр дыдеинущ, пэжыр ди телъхьэу щытщи», — щитхащ Темрезов Рэшид.
АБЫКЪУ Къамырзэ
Больше на Черкес хэку
Подпишитесь, чтобы получать последние записи по электронной почте.
