ЩIэныгъэм и шууейхэр — IэщIагъэ Махуэм

Илъэс къэси, мазаем и 8-м урысей щIэныгъэм и Махуэр ди къэралым щагъэлъапIэ. Тхыдэм мащIэу дриплъэжынщи, мы IэщIагъэ махуэщIым и лъабжьэр къыщожьэ 1724 гъэм. Апщыгъуэращ пащтыхь Пётр I-м и УнафэкIэ Урысей щIэныгъэ академие къыщагъэщIар. Ди зэманым къэсри, Урысейм и Президенту тета Ельцин Борис и УнафэкIэ, Урысейм щIэныгъэхэмкIэ Академиер къызэрагъэщIрэ илъэс 275-рэ зэрырикъум и щIыхькIэ, а Махуэм…

Читать далее

ЦIыхубэ фIылъагъуныгъэ къэзылъэща КХЪУЭНЭ Валентинэ

«Ди Валя цIыкIу, ди Валя дыщэ…» — гу хуабагъэ, гуапагъэ, фIылъагъуныгъэ ин къызыхэщ а псалъэхэмкIэ зызыхуагъазэ, зи цIэр ираIуэ дохутыр къызэрымыкIуэм, «Заслуженный врач Российской Федерации» фIэщыгъэцIэ лъагэр хуэфащэ дыдэу зезыхьэм, «За заслуги перед Карачаево-Черкесской Республикой» орденкIэ къыхагъэща, нэгъуэщI щIыхьыцIэ, IэщIагъэ нагъыщэ бжыгъэншэкIэ зи цIэр къраIуа, нобэ зи гугъу сщIыну дохутырым бгъэдэлъ IэпщIэлъапщIагъым и фIагъыр, хэлъ…

Читать далее

И псэр щIыуэпсым пыщIащ

Урысейм и студентхэм я Махуэр ди къэралым щIышылэм и 25-м щагъэлъапIэ. МахуэщIым и лъабжьэр жыжьэ къыщожьэ, 1755 гъэм пащтыхь гуащэ Елизаветэ Пётр и пхъум Московскэ университет къэгъэщIыным теухуа унафэ къыщихьам. Мы махуэщIыр ищхьэ еджапIэхэм Iэтауэ щагъэлъапIэ хабзэщ: студент нэхъыфIхэм я цIэ къраIуэ, лекцэ зэIухахэр ирагъэкIуэкI, еджапIэр къэзыухахэм я зэIущIэхэр зэхаублэ. ЩIалэгъуэм, щIэныгъэм я пIалъэ дахэм…

Читать далее

Психологиер зи гъащIэ гъуазэ

ЩIэныгъэ лъагъуэм игурэ и щхьэрэ зэтелъу ирокIуэ Ищхъэрэ Кавказ къэрал академием и «Гуманитарные дисциплины» кафедрэм и унафэщI, психологие щIэныгъэхэм я кандидат, доцент АГЫРБЭ (АБИДОКЪУЭ) Динарэ Мухьэз и пхъур. Иджыблагъэ абы «Урысей Федерацэм егъэджэныгъэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ» цIэ лъапIэр къыхуагъэфэщащ. НобэкIэ Динарэ Урысейм щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ нагъыщэр къызыхуагъэфэщауэ академием щылажьэхэм я нэхъ ныбжьыщIэ дыдэщ….

Читать далее

ЗэхъуэкIыныгъэхэм гу лъытапхъэщ

2026 гъэм пенсэхэм, пособэхэм, хуэгъэкIуэтэныгъэхэм ягъуэта зэхъуэкIыныгъэхэм республикэм и цIыхубэ хъыбарегъащIэ Iэмалхэм я журналистхэр щигъэгъуэзащ Урысейм и Социальнэ фондым (СФР) и Къэрэшей-Черкес къудамэм и унафэщI УЭЗ Аслъэн. — ХабзэфI зэрыхъуауэ, илъэсыр пенсэ индексацэхэмкIэ щIедзэ. АтIэ, пенсэ гъэувыкIэм, индексацэм ехьэлIа сыт хуэдэ зэхъуэкIыныгъэхэм къару ягъуэта 2026 гъэм щIышылэм и 1-м щегъэжьауэ? — УпщIэр игъуэ дыдэщ, сыту…

Читать далее

Лъэпкъым ынап

2025-рэ илъэсэу икIырэр хъугъэ-шIэгъэ зэфэшъхьафхэмкIэ баигъ. Ахэм ащыщых АР-м и Лъэпкъ музей зызэхащагъэр илъэси 100 ыкIи АР-м и Лъэпкъ тхылъеджапIэ зылажьэрэр илъэси 130-рэ зэрэхъугъэхэр. Адыгеим и Лъэпкъ музей мыщ фэдиз уахътэм, илъэси 100-м къыкIоцI, зэрифэшъуашэу ипшъэрылъ пхырещы. Музеир зызэхащагъэр 1925-рэ илъэсыр ары. Ащ икъызэIухынкIэ ыкIи лъапсэ ыдзынымкIэ Iофышхо зылэжьыгъэхэр еджэгъэгъэсагъэу Наурзэ Ибрахьимэрэ лъэпкъым инахьыжъ гъэшIуагъэу,…

Читать далее

Лъэхъаным диштэу, ау лъэпкъ лэжьыгъэр чIамынэу

Аужырэ илъэсхэм Адыгэ Республикэм ихэхъоныгъэшIухэр нэрылъэгъух. Къэралыгъо ыкIи шъолъыр программэхэм яшIуагъэкIэ къуаджэхэм, псэупIэхэм ятеплъэ зехъожьы, гуIэтыпIэ мэхъух. Адыгеим икъэлитIумэ, Мыекъуапэрэ Адыгэкъалэрэ, лъэпкъ проектэу «ЗекIонымрэ хьакIэпэгъокIынымрэ» зыфиIорэм къыдыхэлъытэгъэ программэмкIэ зекIо IункIыбзэхэр ащагъэпсых: общественнэ чIыпIакIэхэр, зыгъэпсэфыпIэхэр ашIых, арт-псэуалъэхэр, архитектурнэ псэолъэ цIыкIухэр ыкIи нэмыкIыбэ щагъэуцух. Ахэм яшIуагъэкIэ зекIохэм къалэм икультурнэ IункIыбзэ къашIэнэу, чIыпIэм итарихъ зэхашIэнэу амал агъоты, зэрагъэшIэныр,…

Читать далее

IэпщIэлъапщIэхэм я лъэщапIэ

Ди лъэпкъым ижь-ижьыж лъандэрэ къыдекIуэкI IэпщIэлъапщIагъэр щIэблэм янэхьэсыныр хуабжьу Iуэху щхьэпэщ. Апхуэдэ лэжьыгъэр сыт щыгъуи щрагъэкIуэкI Арэшыкъуэ Р. и цIэр зезыхьэ Хьэбэз курыт еджапIэм. Мы еджапIэм и егъэджакIуэ Адышэс Азэмэт а лъэныкъуэгъазэмкIэ илэжь IуэхущIафэхэм теухуауэ тхыгъэ бжыгъэ ди газетым къытехуащ. Арами, егъэджакIуэ лъэпкъыпсэм и лъэщапIэм къыщызэрагъэпэща дерсзэIущIэр ди щхьэусыгъуэ гуапэу мыбдеж щекIуэкI лэжьыгъэм иджыри зэ…

Читать далее

Ныбжьэгъум и фэ къыуаплъ…

Урысхэм яIэщ псалъэжь: «Скажи мне, кто твой друг, и я скажу, кто ты…» Ар адыгэхэм нэгъуэщIу къадокIуэкI: «Узигъусэм и фэ къыуаплъ…» Абы аргуэру мащIэу сытеIэзэщIыхьыжынщи, мыпхуэдэу згъэIунщ: «Уи ныбжьэгъум и фэ къыуаплъ…» Иджыблагъэ «Черкес хэку» газетым и редакцэм къыщIыхьащ ЛIыуней Юрэ Долэт и къуэр. Ар си нэIуасэтэкъым. Ауэ Дэбагъуэ Мухьэмэд и ныбжьэгъуфIу щытауэ къыщызжиIэм, нэгъуэщIынэкIэ…

Читать далее

НэхъыжьыфIым пщIэрэ щIыхьрэ

Жьакуэ къуажэм и нэхъыжь КЪАРДЭН Хъусен Ахьмэд и къуэм илъэс 95-рэ зэрырикъуар иджыблагъэ игъэлъэпIащ. Урысей Федерацэм и Президент Путин Владимир къыбгъэдэкIыу юбилярым и деж хъуэхъуакIуэ щыIащ къуажэ администрацэм и Iэтащхьэ Хьэщкъуей Русланрэ абы и къуэдзэ Адэмокъуэ Динэрэ. Ди нэхъыжьыфIым хуащIа гулъытэр — ар Хэку зауэшхуэм и илъэсхэм ТекIуэныгъэр къэгъэгъунэгъуным зи псэрэ зи гуащIэрэ хэзылъхьахэм пщIэ…

Читать далее