Ди щIэджыкIакIуэхэм гу лъыфтауэ къыщIэкIынщ «туризм» рубрикэм щIэту мы мазэхэм ди хэгъуэгум и щIыпIэ зэхуэмыдэхэм теухуа тхыгъэхэр къызэрытеддзэ зэпытыр. Ар хуэунэтIащ ди республикэм туризмэм зыщегъэужьыным, ди Iэхэлъахэм ит щIыпIэ гъэщIэгъуэнхэм фыщыдгъэгъуэзэным. Иужьрейуэ къытеддза «Лесо-Кяфарь — дыгъэм и къалэ» тхыгъэм гъэщIэгъуэну къыпэджэжащ алибэрдыкъуэдэс нэхъыжьыфI, ди щIэджыкIакIуэ щыпкъэ Хутэ Аслъэн. Абдеж къыщыхьа щIыпIэцIэхэм яхьэлIауэ и гупсысэхэри къыдихьэлIащ.
Аслъэн зэрыжиIэжымкIэ, адыгэ къуажэ ирехым къущхьэхъу лъэныкъуэмкIэ хъупIэхэр куэду яIащ. Къуажэ къэс езым къегъэбыдылIауэ щытт мэл хъупIэхэмрэ Iэщышхуэр здахъун щIыпIэ хэхахэмрэ. Гъатхэр къызэрысу, хъупIэхэм дахун щIадзэти, бжьыхьэ кIасэу Iэщ гуартэхэр, мэл хъушэшхуэхэр бэгъуауэ кърахухыжт. ХъупIэхэм тхыгъэм деж зи гугъу щытщIа, Кяфарь псымрэ къалэжьымрэ къызэщIиубыдэ щIыналъэм зыщаубгъут. Псыхъуэр щIыпIищу гуэшауэ, «Мыщэкъуэ»-кIэ зэджэ щIыпIэм — зеикъуэхэм, мыдэкIэ хьэгъундыкъуейм и Iэщышхуэр – шыхэр, былымыр яхъуу щытащ. Аслъэн иджыри ныбжьыщIэ цIыкIуу тIэунейрэ и адэ къуэшым щIыгъуу мэл хъушэхэр а хъупIэхэм дахуауэ ецIыхуж. Нэхъыжьхэм зэрыжаIэжымкIэ, «Лесо-Кяфарь»- кIэ дызэджэ (тхыгъэм къызэрыщыдгъэлъэгъуам хуэдэу) а щIыпIэм «Джафэрэгъур»-кIэ, псы ежэхым «Джафэрыпс»- кIэ еджэу щытащ. Аслъэн къызэрилъытэмкIэ, пIалъэ уэгъухэм джабэ ирекIуэкIыр «джафэрэ» «гъуру» зэрыщытым а цIэр нэхъыжьхэм къытрагъэхъеикIащ.
— Ди къуажэхэм а хъупIэхэр ныкъуэ-ныкъуэу яIыгъащ. Джафэрэгъурым и сэмэгурабгъу лъэныкъуэмкIэ «ГъурмыкIхэ я къущхьэхъупIэ»-кIэ еджэт, ахэр лIыжьхэм дагъэлъэгъуауэ соцIыхуж, — игу къегъэкIэж ди псэлъэгъум. 1965 гъэхэм, Хутэ Аслъэн зэрицIыхужымкIэ, ГъурмыкIхэ я лIыжь Хьэжуэсмэн куэдрэ иIуэтэжу щытат я мылъку куэд Джафэрэгъур псыхъуэм къызэрыданар.
НэхъыжьыфIхэм жаIэжт: «ГъурмыкIхэ я мэл хъушэр апхуэдизкIэ бэгъуати, хъушэр къыщрахухыжкIэ, я мэлыпэр унэм щынэсыжам, мэлыкIэр джабэм иджыри кIэрытт» жэуэ. А щIыпIэхэр илъэс куэдкIэ абыхэм я хъупIэу, я Iэщыр дэбэгъухьу кIэрытауэ яIуэтэж. Тхыгъэм зи гугъу щытщIа къалэжьым ехьэлIауэ нэхъыжьхэм куэд ямыIуэтэжами, а щIыпIэм екIуэлIэну яфIэфIу зэрыщымытар ецIыхуж Хутэм. ЩIыпIэм деж щIыуэпсыр гъэщIэгъуэну зэрыщытыр къыхалъытэу, лIыжьхэм мэлыр псым щызэпрахукIэ, къызэтеувыIэну яфIэфIтэкъым, «мы щIыпIэм дзыхь хуэпщI хъунукъым, апхуэдизымкIэ щIыуэпсым гъэщIэгъуэну зехъуэжри, псыхъуэм и тхыцIэмкIэ псынщIэу Iэщыр зэпрытхун хуейщ» жаIэу гузавэт. Хутэ Аслъэн зи гугъу ищIа щIыпIэцIэхэм я къежьапIэм и пэжыпIэр зэхэзыгъэкIын хуейр тхыдэджхэмрэ бзэм куууэ елэжьхэмрэщ. Ауэ ди нэхъыжьыфIым къыдихьэлIа еплъыкIэмрэ и гупсысэмрэ зэрыгъэщIэгъуэныр, нэхъ куууэ зэбгъащIэмэ, лъэныкъуэ зэхуэмыдэхэмкIи зиукъуэдиифыну зэрыщытыр, шэчыншэщ. ЛIыжьхэм адыгэ жыIэкIэм ирагъува псалъэ, хьэмэрэ щIыпIэм и щытыкIэр къызэрагъэлъэгъуа псалъэ купщIафIэ абы лъабжьэ хуэхъуар?! Хэт ищIэн?!
ХЬЭТАЙ Мадинэ
Больше на Черкес хэку
Подпишитесь, чтобы получать последние записи по электронной почте.
