Хэкуми унагъуэми хуэщыпкъэ

Зауэ къэс езым и лӏыхъужьхэмрэ и саугъэтхэмрэ иӏэжщ. СВО-м и лӏыхъужьхэм нобэ къагъэщI къэралым и тхыдэщIэмрэ пщIэ зыпылъ лIыхъужьыгъэм и гъуэгумрэ. Дыгъуасэ хуэдэт абыхэм гукъеуэншэ мамыр гъащIэр яухуэу — унагъуэ, бын, лэжьапIэ, псэукIэр зэтегъэпсыхьыным щыпэрытар. Нобэ я пщэрылъхэмрэ я плIэ къыдэхуа жэуаплыгъэмрэ куэдкIэ хэхъуащ — Хэкум и хъумакIуэу щытыныр къалэн нэхъыщхьэ зыщащIыжри, зауэлI цIэ лъапIэр лъагэу зыхь къуэ щыпкъэхэм я сатырхэм хэуващ.

Апхуэдэхэм ящыщщ зауэ операцэ хэхар къызэрежьэрэ Украинэм щекIуэкI зэуапIэм щыIэ, Жьакуэ къуажэм къыщыхъуа ТЕРКЪУЛ Марат Арсен и къуэр. Ди къуажэ къыдэхъухьа зауэ къулыкъущIэм и зыгъэпсэхугъуэ пIалъэу унагъуэм зэрыщыIэр къыщытцIыхуам, пщэдей хуэдэм зэуапIэм ежьэжыну зигъэхьэзырыжт. Апхуэдэу щытми, си лъэIум къыпэджэжащ, ди щIэджыкIакIуэхэм, и Iуэху зытетыр зыщалъхуа и къуажэм ядгъэщIэну, нобэ зыпэрыт и къулыкъум къытедгъэпсэлъыхьыну дызэрыхуейр щыжетIэм.

Теркъулхэ Арсенрэ Фатимэрэ я унагъуэм щIалих къихъухьащ. Марат зэкъуэшхэм я еплIанэщ. Быныбэ унагъуэхэм зэрыщыхабзэу, зэкъуэш цIыкIухэр сыткIи зэдэIэпыкъужу, лэжьыгъэкIи, унагъуэ IуэхукIи адэ-анэм щIэгъэкъуэн яхуэхъуу къыдэкIуэтеящ. Апхуэдэ къуэш зэхущытыкIэ гуапэм и щапхъэ къызэрымыкIуэщ иужькIэ фызыщIэзгъэдэIуну, зауэлIым и къекIуэкIыкIам и хъыбарыр. Марат и ныбжьыр илъэс 32-щ зэрыхъур. Унагъуэ хьэлэмэт иухуащ. И щхьэгъусэ Беллэрэ езымрэ хъыджэбзищ: Рузаннэ, Амирэ, Ясмирэ сымэ къащIэхъуащ. Псыхуабэ (Пятигорск) къалэм куэшыжауэ унагъуэщIэ цIыкIур щопсэу, лэжьапIэкIэ, яшхын-ящIэнымкIэ зэгъэпэщауэ. Сыт, атIэ, адэкIэ упсэунумэ нэхъыбэу узыхуеинур?! Псори хъарзынэт, зы дакъикъэкIэ унагъуэщIэм я щыIэкIэ-псэукIэм ихъуэжын къыхуимыхуатэмэ…

2022 гъэм и фокIэдэ мазэм «частичнэ мобилизацэкIэ» СВО-м зэрашэнумкIэ повесткэр япэу къызратахэм яхэхуащ Теркъулхэ зэкъуэшихым я етхуанэ Азэмэт. Пщэдджыжь нэщхъейм унагъуэм къахуихьа хъыбарым игъэпIейтеят зэкъуэшхэмрэ анэмрэ. Анэм и гупсысэхэр зыхуэжэнумрэ хэкIыпIэу къигъуэтынумрэ къыхуэмыщIэу гуIэт.

— ЩIалих сэ зэрызиIэра япэу си деж фыкъыщIэкIуар? — апхуэдэ псалъэхэр зэуэ къыжьэдэкIат Фатимэ апщыгъуэм.

ГурыIуэгъуэт абы и япэ гупсысэхэр — анэр и щIалихым языхэзми хэдэфынутэкъым, шынагъуэ гуэр здэщыIэ щIыпIэм иутIыпщыфынутэкъым. Ауэ щытыкIэ IэбэпIэншэм еувэлIэн зэрыхуейр унагъуэм щIэсым къагурыIуэт. Частичнэ мобилизацэр зэрыщIидзар, абы я щIалэр зэрыхэхуар я гум хыхьа пэтми, унагъуэм исхэр егупсысакъым абы зыгуэру зыщыбдзеифыну, пщэрылъ къыхуащIар имыгъэзащIэу я щIалэм зигъэпщкIуну.

Хэкур къеджат, и къалэныр игъэзэщIэн хуейт. А пщэдджыжьым и лэжьыгъэкIэ гъуэгум техьа къудейуэ, Марат и анэм телефонкIэ къыхуищIащ. Телефон трубкэм зи гъы макъыр къиIукIа анэм и псалъэхэр шэуэ къыхыхьат къуэм. Асыхьэтуи Марат и щхьэ унафэ ищIыжат — и къуэш нэхъыщIэм ипIэкIэ зэуапIэм езыр зэрыкIуэнур. Марат здежьа гъуэгум къытригъэзыкIыжри, и къуэш Азэмэт ипIэкIэ район военкоматым зыщригъэтхри, повесткэр къаIрихащ. Апхуэдэуи напIэзыпIэкIэ гупсысэри, Iуэхури зэфIигъэкIат. Дэшын пIалъэр къэгъунэгъухукIэ Марат и къуэшхэм, и анэм, и щхьэгъусэм ящиущэхуащ и унафэр. СВО-м ягъэхьэзырт Азэмэт. Зы пщыхьэщхьэ гуэрым, зэрыунагъуэу Iэнэм пэрысу, Марат повесткэр яхутрилъхьащ:

«Азэмэт зыщIыпIи кIуэкъым, сэращ дэкIыр», — жери. — Сыгъащ, сыбжащ, «укъызэмыупщIу щхьэ пщIагъэххэ, хъыджэбз цIыкIуищыр къыпщогугъ, уи унагъуэр дауэ хъуну?» жысIэурэ. «Мамэ, сэ ар си пщэ илъти сщIащ» аращ жэуапу къыпысхар Марат, — игу къегъэкIыж анэм. Унагъуэм щIэсхэр я гукъэкIыжхэмкIэ къыздэгуэшэху, Марат и нэгу зэIуха сызыIуплъэм зы мэскъалкIэ къигъэлъэгъуакъым ар зыгуэрым хущIегъуэжауэ, мащIэу пыгуфIыкIыу езыми къыщIигъужащ: — Дэ дызэрагъэсар — нэхъыжьым нэхъыщIэр ихъумэн хуейуэ аращ. Си къуэш нэхъыщIэр схъумэныр си пщэрылъу слъытэти, нэгъуэщI зыми сегупсыса къым. Сэ бын, унагъуэ згъуэтащ. Си шынэхъыщIэр иджыри абы хущIыхьакъым, — жеIэ Марат.

Щапхъэ зытрах хэкупсэ щIалэр зэрысабийрэ жыIэщIэу, жэуаплыгъэ хэлъу, цIыхухъу нэсым иIэн хуей хьэл-щэныр дэплъагъуу къэхъуащ. «ЕджапIэм дыкъикIуэсыкIыжт ди анэм дыдэIэпыкъуну, къыткIэлъагъакIуэурэ дашэжт», — Марат къызэрыддэгуэша сабиигъуэ гукъэкIыжхэм къыуагъэлъагъу зэкъуэшхэр анэмкIэ гумащIэу, зэхуэгуапэу къызэрытэджар. ЕджапIэм щIэсыху, Марат спорт зэмылIэужьыгъуэхэм пыщIауэ къекIуэкIащ. ЕджапIэ нэужьым электрогазосварщик IэщIагъэр зригъэгъуэтащ, къулыкъури зыпэщIигъэкIащ. Спорт и лъэныкъуэ куэдкIэ псыхьауэ къызэрытэджам, къулыкъуми зэрыщыIам я сэбэп куэд къыпэкIуэжащ иужьрейуэ зыпэрыува зауэлI пщэрылъхэр игъэзэщIэнымкIэ. КъыщIэудауэ и мамыр гъащIэр ихъуэжын къыхудэхуами, щIалэр акъылкIэ, гупсысэ куукIэ а Iуэхум зэрыбгъэдыхьам къыхэкIыу, ича лъэбакъуэм хущIегъуэжакъым.

СВО-м зэрыдашрэ махуэ 13 нэхъ темыкIауэ, зэуапIэм Iуагъэуват ди хэгъуэгум икIа щIалэхэр. ЩIэуэ къаша зауэлIхэр здэщыс щIыпIэр Бийм ягъэнаIуэри, зэкъуэхуауэ, зауэм хуэмыхьэзыру къалъытахэм асыхьэтым къебгъэрыкIуащ. Апщыгъуэращ, Марат къызэрыддэгуэшамкIэ, шынэ гуэр игу къыщихьар. Ари дакъикъэ мащIэкIэт. А щытыкIэр зэрыщхьэщыкIыу и къалэныр игъэзэщIащ, зэрызихъумэжыфам къинэмыщIауэ, хахуагъэ къигъэлъагъуэу бийм пэщIэтащ. Ар къыхалъытэри, и гъуса зы щIалэмрэ Маратрэ «За отвагу» меда лыр къыхуагъэфэщащ. ЛIы хьэлыр зи гъуазэ адыгэ щIалэм и гъэсэныгъэкIи и губзыгъагъкIи гу лъызыта командирым «Мудрый» позывнойр къыфIищащ. ИлъэсиплI хъуауэ а цIэр игъэщыпкъэу, акъылыфIэу, лIыхъужьыгъэр къебэкIыу, пщIэрэ щIыхьрэ иIэу, зауэлI нэхъусауэ къэралым IэщэкIэ Узэда и Къарухэм хэтщ Теркъулыр.

Гуапэ мыхъуу къанэкъым мызэ-мытIэу къэрал, ведомствэ нагъыщэхэмкIэ ар къы зэрыхагъэщар. И япэ нагъыщэм кIэщIу къыкIэлъыкIуащ «Орден мужества» медалыр. Ар Запорожскэ областыр хуит къыщащIыжам зэрихьа лIыхъужьыгъэм къыпэкIуащ. Марат зыхэт дзэ пакIэм къащэхуа медицинэ машинэр пщэрылъ хуащIауэ, уIэгъэ хъуахэр зэуапIэм къришыжт. Зэхэуэхэр гуащIэу здыщекIуэкI щIыпIэм машинэмкIэ нэрыбгэ 28-рэ къришыжауэ щытащ апщыгъуэм. И псэ емыблэжу апхуэдиз цIыху гъащIэ къызэрихъумам и нагъыщэ лъапIэ хъуащ а медалыр. Иужьрей илъэсхэми Теркъулыр къыхагъэщащ ведомствэм и медалхэмкIэ, 2025 гъэм къратащ Жуковым и медалыр. ИджыкIэ Марат Белгород областым щыIэщ, пIалъэ кIэщIкIэ игу къэкIа и унагъуэм къахуохьэж.

Езым зэрыжиIэмкIэ, къэкIуэжыхукIи нэхъ псынщIэу зэригъэзэжыным щIэгупсысу, и ныбжьэгъухэр игу къеуэу щытщ. Иджырей зэуэкIэм, зэуапIэм и щытыкIэм и IуэхухэмкIэ дыщеупщIкIэ Марат къэзылъэтыхь беспилотнэ аппаратхэм я гугъу къытхуещI.

— 2022-2023 гъэхэм дызэзауэри, къыдэзауэри тлъагъуу дызэпэщIэтт. Отпуск сыщыIауэ сыкIуэжа нэужь, илъэситIкIэ узэIэбэкIыжмэ, ныбжьэгъухэм къызжаIащ дрон гуэрхэр къызэрежьар. Абыхэм тIасхъэщIэх ящIу арат къызэралъэтыхьыр, шынагъуэ къапыкIыну е зауэм и екIуэкIыкIэр зыгуэркIэ зэрахъуэкIыфыну хэт ищIэнт?! Сыхьэтым километри 120-рэ зи псынщIагъыу къэзылъэтыхь аппаратхэм шынагъуэ къахь щыхъуар апщыгъуэращ. Макъ гуэр зэхыбох, ар къыздэкIуэну лъэныкъуэмрэ къыздыпхукъуэкIыну щIыпIэмрэ къэщIэгъуейщ, — дыщегъэгъуазэ зауэлIым.

ИлъэсиплIым къриубыдэу Марат Курск хъумэным, ар бийм къаIэщIэхыжыным, Запорожьем, бийр зэбгъэрыкIуа нэхъ зэуапIэ хьэлъэхэм щыIащ. ЩIалэ дыдэу гъэунэхупIэм иува пэтми, я унагъуэм щIэблэкIэрэ зэIэпах щыпкъагъэр хэлъу къогъуэгурыкIуэ. Теркъулхэ зэрыгушхуэщ Марат и адэшхуэм и къуэш Нэжмудин Хэку зауэшхуэм лIыгъэ хэлъу зэрыхэтар, и адэ къуэш СулътIан Афганистаным зэрыщыIар. АтIэ, иджы Теркъулхэ я щIэблэщIэщ, Хэкум и хъумакIуэ цIэ лъагэр зыгъэщыпкъэщ Марат. Зауэ тхыдэм щIапIыкIа, лIыхъужьхэр зи щапхъэу къэтэджа щIалэм пхешыж езым и зауэлI гъуэгуанэр. ИкIи, абы ирогушхуэ и унагъуэр, и къуэшхэр, и анэр, ар я напщIэ телъщ щIалэр къызыхэкIа Теркъулхэ я лъэпкъми, къыздэхъуа къуажэми. Марат хуэдэхэращ Хэкум и пщIэри, и щIыхьри зыIэтыр. Тхьэм узыншэу уи унагъуэ жьэгу укърихьэж, Марат, пхуэгумащIэ къыбдалъхуахэм, унагъуэм щIэх уакъыхигъыхьэж!

ХЬЭТАЙ Мадинэ