«Сыт щыгъуи — плъырыпIэм»

Урысей Федерацэм и Лъэпкъ гвардием и Федеральнэ къулыкъур, кӏэщӏу — Росгвардиер, мы гъэм гъатхэпэм и 27-м илъэси 10 ирикъуащ. Урысейм и Президент Путин Владимир и унафэкӏэ, 2026 гъэм къагъэщӏащ къэрал, жылагъуэ шынагъуэншагъэр хъумэныр зи къалэн пажэ къулыкъур. Илъэсипщӏым къриубыдэу мащӏэкъым лэжьыгъэу зэфӏэха хъуар. Нэхъыщхьэращи — сыт хуэдэ къэхъукъащӏэми, шынагъуэми пэщӏэтыфын, шынагъуэншэ щытыкӏэр зэтегъэпсыхьыныр зи къару, къэралми хэгъуэгуми я мэӏуху быдэу къулыкъур зэфӏэуващ. Росгвардием и Къэрэшей-Черкес хэгъуэгу Управленэм и унафэщӏ, полицэм и полковник Чомаев Эдуард Ансар и къуэм республикэм къыщыдэкӏ лъэпкъ газетхэм я журналистхэм зэӏущӏэ къадригъэкӏуэкӏащ, я упщӏэхэми жэуап къритащ

— Нобэ «Росгвардие» жытӏэ щхьэкӏэ, къулыкъум гъуэгу кӏыхь къикӏуащ. Абы къриубыдэу игъуэта зэхъуэкӏыныгъэхэр, фӏэщыгъэцӏэхэр, къалэну зэфӏиххэр сыт хуэдэ?

— Тхыдэ гъуэгуанэщ ар икӏи гъэнщӏащ Хэкум и шынагъуэншагъэм, и щхьэхуитыныгъэм хуигъэтӏылъа гуащӏэ ӏыхьэкӏэ, къулыкъу щыпкъэкӏэ. Къалэни, фӏэщыгъэцӏи зэхуэмыдэурэ иӏащ, зихъуэжащ мызэ-мытӏэу, ауэ зызмыхъуэжу, сыт щыгъуи зытет щытыкӏэу къэнэжащ къулыкъум икърар хуэщӏыныр, абы емыпцӏыжыныр, лӏыгъэр, псэемыблэжыныгъэр. Къэрэшей-Черкес Республикэм и Росгвардие Управленэр 2016 гъэм фокӏадэм и 30-м къагъэщӏащ. 2018 гъэм, бадзэуэгъуэм и 17-м Урысей Федерацэм и лъэпкъ гвардием и Федеральнэ къулыкъухэр ягъуэта зэхъуэкӏыныгъэм теткӏэрэ, УФ-м и Лъэпкъ гвардием и Федеральнэ къулыкъум КъЧР-м щиӏэ и Управленэ хъуащ.

— Управленэм хыхьэ дзэхэм я къалэнхэр, нэхъри тегъэчынауэ жыпӏэмэ, сыт хуэдэ?

— Жылагъуэ зэпӏэзэрытыныгъэр зэтеӏыгъэн, жылагъуэм шынагъуэншагъэ щытыкӏэр щызэфӏэгъэтын, къэрал къулыкъу, ӏуэхущӏапӏэ зэхуэмыдэхэр хъумэн, ӏэщэкӏэ узэда бзаджащӏэхэм, еӏуящӏэхэм я ӏуэхухэр къызэпыудын, терроризмэм, экстремизмэм пэщӏэтын. Росгвардием и нэӏэм щӏэтщ хабзэм тету ӏэщэр жылагъуэм щызекӏуэныр, абы ехьэлӏа хабзэр хъума хъуныр, уней хъумэныгъэ лэжьыгъэр (частная охрана), къэрал гъунапкъэхэр хъумэнми дэӏэпыкъуэгъу щохъу. Жыпӏэнуракъэ, Росгвардием и Управленэм нобэкӏэ и къалэнхэр щегъэзащӏэ къулыкъур здэщыӏэ хэгъуэгум къыщымынэу, нэгъуэщӏ щӏыпӏэхэми.

— Сыт хуэдэ дзэхэр къызэщӏиубыдэрэ Управленэм икӏи дэнэ жыхуэпӏа къалэнхэр здызэфӏахыр, ди хэгъуэгум къинэмыщӏауэ? — Росгвардием къызэщӏеубыдэ СОБР, ОМОН, къулыкъум хэмыт хъумакӏуэ къулыкъухэр (вневедомственная охрана), лицензэ-хуитыныгъэ зытхэр, авиацэр, спецназыр.

— Апхуэдэ къару лъэщым, зэгъэуӏуам къалэн мащӏэкъым, я мыхьэнэкӏи абыхэм яхуэфэщэну, зэфӏихыр. Илъэси 10-м къриубыдэу нэхъ укъызытеувыӏэнур сыт хуэдэхэра?

— Зэпӏэзэрытыныгъэр, хабзэр хъумэныр. МВД-м щӏыгъуу Росгвардием и дзэхэм шынагъуэншагъэмрэ зэпӏэзэрытыныгъэмрэ къыщызэрагъэпэщ цӏыхухэр куэду щызэхуэскӏэ, ӏуэхугъуэ хэӏэтыкӏахэр щекӏуэкӏкӏэ. Апхуэдэщи, псалъэм папщӏэ, ӏэщэр хэгъуэгум зэрыщызекӏуэм, хабзэр зэрагъэзащӏэм ехьэлӏауи лэжьыгъэшхуэ гуэщӏа мэхъу. Граждан ӏэщэр зэрахъумэр, абы ехьэлӏа хуитыныгъэ дэфтэрхэр, къинэмыщӏ хабзэ щытыкӏэхэр щӏэплъыкӏыныр зэпымыууэ екӏуэкӏ лэжьыгъэщ. Илъэсипщӏым къриубыдэу хабзэншагъэкӏэ зэрахьэ ӏэщэрэ шэ гыну къыщӏэдгъэщамрэ, абыхэм я зегъэкӏуэну зэпыдудамрэ тепщӏыхьмэ, гурыӏуэгъуэщ а лэжьыгъэм и мыхьэнэр. Абы хуокӏуэж хабзэкъутэныгъэ, щӏэпхъаджагъэ хьэлъэхэр къэмыгъэхъуныр. Икъукӏэ жэуаплыгъэ иным епха къалэнщ псэуалъэхэр хъумэнымрэ шынагъуэншагъэр къызэгъэпэщынымрэ. «Вневедомственная охрана»-м и нэӏэм щӏэтщ социальнэ мыхьэнэ зиӏэ къулыкъухэр: еджапӏэхэр, сымаджэщхэр, сабий ӏыгъыпӏэхэр, ТЭК-хэр, хэгъуэгум и транспорт зекӏуапӏэ гъуэгухэр. Си гуапэщ къыхэзгъэщыну: ди нэӏэм щӏэт, тхъумэ псэуалъэхэм, къулыкъухэм илъэсипщӏым къриубыдэу иджыри зэгуэрми къэхъуакъым теракт, узыгъэгузэвэн къызэрымыкӏуэ къэхъукъащӏэ, ӏэщэ къадыгъуныр. Пщӏэрэ щӏыхьрэ пылъу «росгвардейцхэм» я сыт хуэдэ къалэнри ягъэзащӏэ, Росгвардием и къыхуеджэныгъэ нэхъыщхьэр — «Сыт щыгъуи — плъырыпӏэм» я гъуазэу.

— Гурыӏуэгъуэщ Управленэр СВО-м лъэныкъуэгъазэу зэрыхущымытыр. Сыт хуэдэ щхьэихауэ фи хэлъхьэныгъэхэр?

— Зауэ операцэ хэхар къызэрежьэрэ, япэ махуэм щыщӏэдзауэ, Управленэм и къулыкъущӏэхэр СВО-м щыӏэщ. Абыхэм ящыщ куэдым я лӏыгъэм къыпэкӏуэу къэрал нагъыщэхэр къыхуагъэфэщащ. Гулъытэ хэха ягъуэт зэуапӏэхэм щыхэкӏуэдахэм я унагъуэхэм. Офицер зэкъуэшыныгъэ хабзэфӏым тету, Управленэм абыхэм сыт щыгъуи гулъытэ яхуещI.

— Илъэсипщӏым къриубыдэу Управленэм зэхъуэкӏыныгъэ игъуэтащ материально-техническэ и лъэныкъуэкӏи. Мис ноби ар нэрылъагъущ. Дымылъагъу зэхъуэкӏыныгъэхэр сыт хуэдэ?

— Пэжщ. Дыщылэжьэн, дыздыщӏэсын лэжьапӏэ пэш къудейкӏэ дыӏэслъэсу щытащ, вневедомственнэ хъумакӏуэ къулыкъури, дзэ пакIэри, дэри, нэрыбгэ 26-28-м ятегъэпсыхьам дэ псори дыщылажьэу. Иужькӏэ дзэ пакIэри хэкӏыжащ. Фӏыщӏэ ин хузощӏ нобэ дызыщылажьэ пэшхэр зэтегъэпсыхьыжынымкӏи, ӏэхэлъахэр къызэгъэпэщынымкӏи, мылъку-техническэ лъабжьэр гъэтӏылъынымкӏи хуабжьу къыддэӏэпыкъуа, дыкъызыгурыӏуа, хэгъуэгум и ӏэтащхьэ Темрезов Рэшид. Апхуэдэ гулъытэм и фӏыщӏэкӏэ нобэ, къызэрыхэвгъэщащи, дыздэлэжьэн пэшхэр диӏэщ, зэтегъэпсыхьащ сыт и лъэныкъуэкӏи. Фи нэкӏэ флъагъум къинэмыщӏауэ, диӏэщ пилотыншэу къэзылъэтыхь системэхэр, мэIухукIэ узэда техникэ лъэщ, ӏэфӏауэным лъэрыхьу тегъэпсыхьа ӏэщэ, нэгъуэщӏхэри. Жыпӏэнуракъэ, дылэжьэнымкӏэ дызыхуэныкъуэ псомкӏи тыншу дыщызэтегъэпсыхьакӏэ, ди къалэнхэр зэфӏэтхы ныр нэхъ тыншщ, къызыхуэтыншэщ. Управленэм щылэжьэн диӏэщ, абыхэм щӏэ къахохьэ. Дызэрыгушхуэ лэжьакӏуэ ди мащӏэкъым, ищхьэ щӏэныгъэ яӏэщ, гукӏи-псэкӏи, щӏэныгъэкӏи, пкъыкӏи тегъэпсыхьащ къахуэув къалэн мыпсынщӏэхэм пэлъэщыным. Нэхъри заужь. Цӏыхум сыт щыгъуи зиужьын хуейщ. Зыхунэсамкӏэ арэзы хъууэ къыщыувыӏэжым деж пытӏысыкӏын щӏедзэ, йокӏакӏуэ. Зыужьын, ипэкӏэ кӏуэтэн! Апхуэдэщ си еплъыкӏэр.

— Жылагъуэм зэпыщӏэныгъэфI дывиӏэ?

— ӏэмал имыӏэу. Республикэм щыпсэухэм дапыщӏащ, я упщӏэ зэхуэмыдэхэмкӏэ зыкъытхуагъазэ, къытхуокӏуэ. Управленэм хэкӏыжами, зэпыщӏэныгъэр жыджэру къыддаӏыгъщ ветеранхэм, щӏалэгъуалэм далъогъуазэ зэпыт, хэкупсагъэ, лъэпкъыпсагъэ гъэсэныгъэ ин ядэтӏыгъыу.

— Управленэр зэрырикъуа илъэсипщӏым къинэмыщӏауи, хабзэхъумэ къулыкъу зэхуэмыдэхэм ухэтурэ укъокӏуэкӏ. Апхуэдиз илъэскӏэ къулыкъум, хабзэм уриӏуэхущӏэу ущытыным, ӏэмал имыӏэу, уи хьэл-щэнми дамыгъэ тредзэ, уехъуэж. Ар унагъуэмкӏэ зэран хъукъэ?

— Зэманкӏэ укъэтэджу, зэманкӏэ угъуэлъыжу, зэрыжаӏэу, убакъуэу, ухьэбауэу ущыпсэукӏэ, шэч хэлъкъым ар уи гъащӏэм, уи псэукӏэм и ӏыхьэ зэрыхъум. Ауэ иумыгъэлейуэ, уи унагъуэм исхэми уакъыгурыӏуэу щытмэ уехъулӏащи, сигу зыхуэныкъуэн сиӏэкъым. Псори зэпӏэзэрытщ. Къагуроӏуэ зэман куэд лэжьапӏэм зэрыхуэзгъэтӏылъыр, зыгъэпсэхугъуэ махуэхэри лэжьэгъуэхэри зэрызэхэзэрыхьыр, сыт хуэдэ къулыкъуми ехьэлӏа нэгъуэщӏ щытыкӏэхэри.

— Махуэщӏым хуэкӏуэу уи лэжьэгъухэм, уи нэӏэм щӏэт гупышхуэм зэрызахуэбгъэзэн, дауи, уиӏэщ…

— Илъэсипщӏ — ар ди къулыкъум и лъэ щыува пӏалъэ дахэщ. Дрогушхуэ а илъэсхэм къриубыдэу лъэпкъ хьэлэмэтхэр хъума хъуным и плъыр, и ӏэщэ щыпкъэ дызэрыхъуам. Управленэм нобэ къулыкъу щезыхьэкӏхэми, ветеранхэми си гуапэу сохъуэхъу Лъэпкъ гвардием и Махуэмкӏэ, юбилей лъапӏэмкӏэ! Дяпэкӏэ къалэн нэхъыщхьэр: цӏыхубэм я хъумакӏуэу, шынагъуэ къыкъуэкӏамэ — абы псынщӏэу дыпэщӏэувэфу, ди зэфӏэкӏхэр нэхъри едгъэфӏакӏуэу дылэжьэнращ. Узыншагъэ быдэ, зэпӏэзэрытыныгъэрэ зэпэщыныгъэрэ, дэтхэнэ къулыкъущӏэми и унагъуэкӏэ псэхугъуэ иӏэну, и гупи, и щӏыби зэрыжаӏэу, быдэу, къэмытӏасхъэу псэуну! Апщыгъуэм къулыкъури щыпкъэу ирахьэкӏынущ.

ТУАРШЫ Ирэ