ЛIыхъужьыгъэр щIэблэкIэрэ зэIэпах

СВО-м зи зауэлI къалэнхэр щызыгъэзащIэу 2024 гъэм гъатхэпэм (мартым) и 13-м Украинэм и щIыналъэм щекIуэкI зауэ операцэ хэхам щыхэкIуэда ди хэкуэгъу, лъэпкъэгъу къулыкъущIэ ныбжьыщIэ – МЫРЗЕЙ Мухьэмэд Нухь и къуэм зыщалъхуа и Хэкум — Урысейм и хьэлэмэтхэр ихъумэкIэрэ зэрихьа лIыхъужьыгъэр, къигъэлъэгъуа лIыгъэр, хэлъа хэкупсагъэр къытщIэтаджэ щIэблэмкIэ щапхъэ уасэншэщ.

Апхуэдэ щIалэхэм яхэлъ Хэку фIылъагъуныгъэм, щыпкъагъэмрэ гъащIэ еплъыкIэмрэ, шэч хэмылъу, щIэпIыкIыпхъэщ нобэ къытщIэхъуэ ди щIэблэ цIыкIухэр. Арыншэуи хъунукъым. ЩIэблэкIэрэщ зэрызэIэпахыр мыхьэнэшхуэ зыхэлъ хэкупсагъэ гъэсэныгъэ бгъэдыхьэкIэхэр… Апхуэдэ гупсысэщ, дауи, къахуэзыгъэушар Беслъэней курыт еджапIэм и лэжьакIуэхэм гъатхэпэм (мартым) и 5-м ди лъэпкъэгъу къулыкъущIэм и цIэкIэ къызэрагъэпэща фэеплъ дауэдапщэр — еджакIуэхэр зыбгъэдэсыну «ЛIыхъужьым и Партэ» къызэIухыныр. Фэеплъ Iуэхугъуэр къызэригъэпэщащ еджапIэм и унафэщIым и чэнджэщэгъу Унэжь Анжелэ, етхуанэ классым хэс еджакIуэ цIыкIухэр щIыгъуу. Абы дэIэпыкъуэгъу къыхуэхъуащ пэщIэдзэ классхэм я егъэджакIуэ Биикъуэ Iэсят. Фигу къэдгъэкIыжынщи, адыгэ газетым зы тхыгъэкъым тетар Мырзей Мухьэмэд адыгэ лъэпкъыр, ди къэралыр зэрыгушхуэ къулыкъущIэ хахуэу зэрыщытам теухуауэ.

Мис, иджырей Iуэхугъуэми аращ и мыхьэнэ нэхъыщхьэр — лIыхъужьым и фэеплъыр, зэрихьа лIыгъэр мыкIуэдыжын тщIынращ. Беслъэней курыт еджапIэм щекIуэкIа Iуэхугъуэм къекIуэлIащ къуажэ администрацэм и Iэтащхьэ Тхьэгъэпсэу Гарри, лIыхъужьым и адэ Мырзей Нухь, жылагъуэ Iуэхузехьэхэр, егъэджакIуэхэмрэ еджакIуэхэмрэ. «ЛIыхъужьым и Партэ» къызэрызэIутхыр — ар фэеплъым хуэфащэ пщIэ зэры- хуэтщI закъуэракъым, атIэ, ар тхыдэм и дерсщ, Хэкум цIыхур зэрыхуэщыпкъэм и щапхъэщ, лъэпкъым къыщIэтаджэ щIэблэр зыдэплъеин лIыхъужьыгъэщ. Мы Iуэхугъуэр къызыдогъэпэщ «Парта Героя» Урысейпсо егъэджэныгъэ проектым ипкъ иту», — мыпхуэдэ псалъэхэмкIэ ирагъэжьащ фэеплъ зэIущIэр. Фигу къэдгъэкIыжынщ Мырзей Мухьэмэд СВО-м зэрыкIуа хъуар.

Абы и унагъуэм зыри яжримыIэу, езым и арэзыныгъэкIэ СВО-м кIуэхэм захригъэтхауэ щытащ. Нэхъ кIасэу и анэ-адэм къагуригъэIуэжащ нэгъуэщIу зэрыхуэмыщIэнур: и ныбжьэгъухэм яхъумэххэт неофашистхэм мыхъумыщIагъэ зрагъэхъылIэ, Украинэм и щIыналъэм щыпсэу мамыр цIыхухэр. Ягъуэтт уIэгъэ, хэкIуадэт… Мухьэмэд къызэрыкIуэ ныбжьыщIэу къэтэджащ. ЗэрыжаIэжымкIэ, гуапагъэр сыт щыгъуи къызэбэкIт, зыхэтым пщIэ къыхуащIт, фIыуэ къалъагъут, дэIэпыкъуэгъу хуэныкъуэм зыщIигъэкъуэну сыт щыгъуи хьэзырт.

Абы щIэх къигъэIэрыхуащ зауэ щIэныгъэр икIи щыпкъагъ ин зыхэлъ зауэлIу СВО-м зыкъыщигъэлъэгъуащ. ЩытыкIэ хьэлъэ ихуамэ, абы IэкIуэлъакIуагъ хэлъу къызэрикIыжыныр, апщыгъуэми, унафэ тэрэз къихьыныр сыт щыгъуи фIагъ лъагэ хэлъу хузэфIэкIт. Адыгэ щIалэм далъэгъуа хахуагъэмрэ зауэ IэпщIэлъапщIагъымрэ кIэщI дыдэу къыкIэлъыкIуащ и зауэлI нагъыщэхэри — абы къыхуагъэфэщащ лейтенант зауэлI фIэщыгъэцIэр, икIи ЛНР-мрэ ДНР-мрэ зыхъумэ штурмовой гупым и унафэщI ящIащ.

… ЕбгъэрыкIуэ хьэлъэм хэту, «Шторм» гуп щхьэхуэм и командирым и гъащIэр итащ. Я командирыр зэрафIэкIуэдами къимыгъэувыIэу, нэхъри ерыщагъ къызыкъуахри, Мухьэмэд и нэIэм щIэта зауэлIхэм яхуигъэувауэ щыта къалэныр нэгъэсауэ ягъэзэщIащ: зэхэуэ хьэлъэхэр къызэранэкIри, къарукIэ куэдкIэ къайфIэкIыу щыта ВСУ къулыкъущIэхэр зэхакъутащ, я тегъэщIапIэу щыта хэщIапIэри зыIэрагъыхьащ. А зэхэуэ хьэлъэ дыдэм Мухьэмэд къыщигъэлъэгъуа гуеигъэмрэ лIыгъэмрэ къапэкIуащ «Орден Мужества» нагъыщэ лъагэр (дунейм ехыжа нэужь).

Мы фэеплъ зэIущIэм ипкъ иту, ар зи щIыхькIэ къызэрагъэпэща щIалэ хахуэм теухуа псалъэхэр гъунэжу жаIащ, видео-нэтыни къагъэлъэгъуащ. «Мырзей Мухьэмэд къызэрымыкIуэу щIалэ гуапэт, къуэфIт, зыщалъхуа Хэкум хуэгъэза псэемыблэжыныгъэ зыхэлът, ар фIыщэу зылъагъут, щIэхъуэпст къулыкъум къикIыжу къэралым, республикэм я зыужьыныгъэм хуэлэжьэну. Ауэ, щIалэм и натIэ итхар нэгъуэщIт…», — къыпищащ егъэджакIуэм Мыбдеж щыIуащ Мырзейхэ я щIалэ хахуэм хуэгъэзауэ Машняков Валерий итха усэр. В Фыщыдгъэгъуэзэнщи, нобэкIэ Беслъэней къуажэм щыщу къулыкъущIэ 54 -м хахуагъэ яхэлъу Хэкум и хьэлэмэтхэр СВО-м щахъумэ. Пэжщ, щыIэщ зи хъыбар куэд щIауэ зэхамыха я къуажэгъу — зауэлIхэри. Ауэ, зауэр — зауэщ. Мыбдеж мамыр гъащIэм хуэмыдэу куэд къыщохъу: яфIокIуэд зэпыщIэныгъэ Iэмалхэр, захъумэжын папщIэ, нэгъуэщI щы-тыкIэ куэдми йоувэ… Догугъэ дэтхэнэ хъыбарыншэри къыкъуэкIыжыну, узыншэу я унагъуэ къихьэжыну, Хэкум и пащхьэ къахуэува къалэнхэр пылъхьэншэу ягъэзэщIауэ, ТекIуэныгъэр яIэщIэлъу!

Мы фэеплъ дерсым къриубыдэу ныбжьыщIэхэр къеджащ хэкупсагъэкIэ гъэнщIа усэхэм, Хэкум ухуэщыпкъэным хэлъ къарур, мыхьэнэр къазэрыгурыIуэр жаIащ. «Ди еджапIэм бгъэдэлъщ лъэпкъыр, къуажэр дызэрыгушхуэн тхыдэ, ди къуажэгъу хахуэхэм я лIыхъужьыгъэкIэ псыхьауэ. Хэку зауэшхуэр, Шэшэн, Афган зауэхэр зыпэщIэкIахэр, гуеигъэ къагъэлъагъуэу а зауэ хьэлъэхэм хэтахэр ди мащIэкъым. Абыхэм я фэеплъыр мыкIуэдыжыну зыдохьэ, догъэлъапIэ, зэIэпыдох… Дауи, яцIыхунтэкъым ди адэшхуэхэм къащIэхъуа щIэблэм Iэщэ къащтэу, езыхэм лъы щIагъэжам аргуэрыжу иджырей щIэблэр пэщIэувэжыну. Ауэ, нобэрей ди къулыкъущIэ ныбжьыщIэхэм къахудэхуащ фашизмым ерыщу пэщIэувэн, абыхэм ягъэщыпкъэ къызытехъукIа адэшхуэ-лIыхъужьхэм зэрахьа лIыгъэр, абыхэм хуэдэуи, Урысейм хуэщыпкъэу я къулыкъу пщэрылъхэр ягъэзащIэ», — къыпищащ дерсыр езыгъэкIуэкIым.

Мы зэIущIэр зытраухуа Iуэхугъуэр, Мырзей Мухьэмэд Нухь и къуэм и цIэр зезыхьэ «ЛIыхъужьым и Партэ»-р къызэIухыныр пащащ икIи а щIыхьыр хуагъэфэщащ Беслъэней курыт еджапIэм и унафэщI ХъытIу Ибрэхьим, къуажэ администрацэм и Iэтащхьэ Тхьэгъэпсэу Гарри, лIыхъужьым ипхъу Данэ цIыкIу сымэ… Зэрыхабзэу, «ЛIыхъужьым и Партэ»-м япэу пэрытIысхьэну щIыхьыр хуагъэфэщащ етхуанэ классым хэс, нагъыщэфI защIэкIэ еджэ, еджапIэм и жылагъуэ гъащIэм жыджэру хэт Лахъу Усамэрэ Къардэн Мадинэрэ. Абыхэм тхьэлъанэ ятащ Хэкум, лIыхъужьым я щIыхьым хуэщыпкъэну: Дэ, Хэкум и ЛIыхъужьхэм я пащхьэ, Ди ныбжьэгъухэмрэ хьэщIэхэмрэ зэхахыу, Тхьэлъанэ дот: Хэкум и лIыхъужьхэм я фэеплъыр тхъумэну! Хэкум дыхуэщыпкъэну! ЦIыху пэжу дунейм дытетыну! ЕджэнымкIэ, гъэсэныгъэмкIэ щапхъэгъэлъагъуэу дыщытыну! Узыншэу дунейм дызэрытетыным дыхущIэкъуну! Дригушхуэу «ЛIыхъужьым и Партэ»-м дыпэрысыну! Псалъэ дот! «Зауэм утепсэлъыхьыныр гугъущ.

Ауэ, зыщыдгъэгъупщэ хъунукъым абы зи щхьэ щызыгъэтIылъахэр, зи узыншагъэ хэзылъхьахэр. Мырзей Мухьэмэд Нухь и къуэм къигъэщIа гъащIэ мащIэр хурехъу ди щIэблэм щIыхьым, жэуаплыгъэм, псэкупсэ фIагъхэм я дерс, я щапхъэ нэхъуса. Мыпхуэдэ щIалэ хахуэхэр — Мухьэмэд хуэдэу зи псэ емыблэжхэр щыIэху, Урысейм и къарур лъэщынущ. ДэркIэ нэхъыщхьэр — Хэкум, мамыр гъащIэм зи псэр щIэзытахэр тщымыгъупщэныр, тхъумэнращ. ЦIыху къэскIи, къэралми я къалэнщ абыхэм я унагъуэхэм гулъытэ ягъэгъуэтыныр, дэIэпыкъуэгъу захуэщIыныр..,— жиIащ дерсыр езыгъэкIуэкIам. ЛIыхъужьым и унагъуэм къыбгъэдэкIыу фIыщIэ псалъэхэр щыжаIащ мыпхуэдэ фэеплъ Iуэху щхьэпэр къызэзыгъэпэщахэм, абы хэтахэм, хэлIыфIыхьахэм яхуэгъэзауэ.

Шэч хэмылъу, Мырзей Мухьэмэд Нухь и къуэм и цIэр лIыхъужьыгъэкIэ гъэнщIауэ игъащIэкIи къыхэнэнущ КъэрэшейЧеркесым, Урысейм я зауэ тхыдэм. Апхуэдэуи щрет!

АБИДОКЪУЭ Люсанэ