КъэкIуэну дахэ къызыпэплъэ дохутыр

БзылъхугъэмкӀэ нэхъыщхьэ дыдэу щыт узыншагъэм хуэсакъыным напэмрэ Ӏэпкълъэпкъымрэ зыгъэдахэ, щӀалафэ къытезыгъауэ сыт хуэдэ Ӏэмалхэри, щӀэуэ къежьауэ щапхъэу куэдым къалъытэ щыгъынхэри пэщӀэувэфынукъым. Апхуэдэу къелъытэ ди псэлъэгъу, дохутыр акушер-гинеколог, хирург ТЕМЫР Жаннеттэ. Пщащэм и щӀэныгъэм щыхегъахъуэ Москва къалэм дэт, Пирогов Н. и цӀэр зезыхьэ Лъэпкъ медико-хирургическэ Купсэм и клиническэ ординатурэм. Зэхихымрэ илъагъу псомрэ зыфIэгъэщIэгъуэн пщащэ гурыхуэр и IэщIагъэм теухуауэ нэхъыбэ къызэрищIэным хущIэкъуу а институтым щоджэ.

Дохутыр ныбжьыщӀэм дызэрыщигъэгъуэзамкӀэ, медицинэм и япэ лъэбакъуэр здыхичар зыщалъхуа лъахэм — Къэрэшей-Черкесым дэт Ищхъэрэ-Кавказ къэрал академием дежщ. — Ищхьэ еджапӀэм еджэн зэрыщыщӀэздзэрэ теорием и мызакъуэу, практикэ лэжьыгъэми сыдихьэхащ. Абы къыхэкӀкӀэ, илъэси 3-кӀэ хирургическэ кружокым жыджэру сыхэтащ си Ӏэзагъыр хэзгъэхъуэн, дэтхэнэ зыужьыныгъэми жэуаплыгъэ зэрыхэлъыр зыхэсщӀэн хьисэпкIэ. Нэхъри зызужьыну икӀи си зэфӀэкӀхэр згъэунэхуну сызэрыхущӀэкъум сыхуишащ хэгъуэгу, урысейпсо олимпиадэхэм. Зэпеуэхэм сызэрыхэтар си гъащIэм сэбэп къыщысхуэхъужащ, еджапӀэфӀи схуэхъуащ. АтIэ, абыхэм лъэкIыныгъэ къызатащ ди къэралым и студент нэхъыфӀхэм щIэныгъэкӀэ «сайныкъуэкъуну», клиническэ къалэн хьэлъэхэр зэфӀэхынымрэ командэм хэту сылэжьэнымрэ — мыбыхэм псоми си хьэлыр ягъэбыдащ. Зэхьэзэхуэхэм хирургием и унэтӀыныгъэ зэхуэмыдэхэмкӀэ увыпӀэфӀхэр къыщысхьащ икӀи, жысӀэнщи, ахэр щыхьэт техъуащ къыхэсха гъуэгур зэрыпэжым, — Жаннетэ и гъащӀэ ӀэщӀагъэм зэрыхуэкӀуам дыщегъэгъуазэ.

Нобэ пщащэм и щӀэныгъэмрэ и зэфӀэкӀхэмрэ къыщегъэлъагъуэ ди къэралым и Купсэ нэхъыфӀхэм ящыщ зым и операционнэмрэ хирургиемкӀэ и къудамэмрэ, зыщегъасэ ӀэщӀагъэлӀ нэхъыфӀхэм я нэIэм щIэту. ЖеӀэ абдеж къыщIих щIэныгъэм, дохутыр цӀэрыӀуэхэм ядилъэгъуа Iэзагъымрэ зэфIэкIымрэ гъуазэрэ лъабжьэ быдэрэ зэрыхуэхъунур и фӀэщ зэрыхъур.

— Сэ сыхущӀокъу къызэкIуалIэ дэтхэнэми си лэжьыгъэм фIыуэ зэрыхэсщIыкIым и мызакъуэу, Къэрэшей-Черкесым си IэщIагъэмкIэ япэ ущиякIуэ къыщысхуэхъуахэр къызэрыспежьауэ щыта гуапагъэмрэ гулъытэмрэ захезгъащIэу сызэрылэжьэным. Си мурадыр — IэщIагъэрылажьэ нэхъуса сыхъун къудейкъым, атIэ цIыхумкIэ нэхъыщхьэ дыдэу щыт узыншагъэр дзыхь зыхуащI дохутыр къысхэкIынращ, — пещэ ди псэлъэгъум

. Жаннеттэ и ныбжькIэ щIалэми, лэжьыгъэ гъуэгуанэшхуэ и щIыбагъ дэмылъми, и IэщIагъэ лэжьыгъэм и пIалъэр фIыуэ зэрищIэр нэрылъагъущ. Ар тогузэвыхь бзылъхугъэхэм я узыншагъэм икIи чэнджэщхэр ярет я щхьэм зэрыпылъыжын, тэрэзу зэрызыкӀэлъыплъыжын хуеймкӀэ, профилактикэ щӀэплъыкӀыныгъэхэр зэрырагъэкӀуэкӀынымрэ гу зылъатапхъэ нэщэнэхэмрэкӀэ. — Бзылъхугъэм, Ӏэмал имыӀэу, илъэсым зэ зыкӀэлъигъэплъын хуейщ, узыфэ гуэри къыхуамыгъуэтауэ щытми. Апхуэдэ щӀэплъыкӀыныгъэхэм хохьэ УЗИ щӀынымрэ онкоцитологиемкӀэ анализ къэщтэнымрэ (ПАП-тест). Зи ныбжьыр илъэс 18-21-м щӀигъуа пщащэхэмрэ уз гъэтӀылъа зиӀэхэмрэ щӀэх-щӀэхыурэ дохутырыр зыкӀэлъагъэплъмэ нэхъыфӀщ, псом хуэмыдэу, ар яхуэгъэзащ анэ хъуну зызыгъэхьэзырхэм. Нэхъыщхьэр — зыми уемыжьэу, уи узыншагъэкӀэ гурыщхъуэ зыхуэпщӀыжмэ, дохутырым зыхуэбгъэзэнращ. Мыбдеж къыхэзгъэщыну сыхуейщ: бзылъхугъэр сымаджэщым екӀуэлӀэн ипэ къихуэу, дохутырым гу зылъригъэтэну, езыр зыщӀэупщӀэну зыхуей Ӏуэхугъуэхэр иубзыхумэ зэрынэхъ тыншыр.

Апщыгъуэми, абы а зэманым зрихьэлIэ е зэман куэд темыкIауэ къигъэсэбэпа хущхъуэхэр псори (гормонхэр, антикоагулянтхэр, нэгъуэщӀхэри) зыщимыгъэгъупщэу дохутырыр щигъэгъуэзапхъэщ. Апхуэдэ къабзэу, ипэкӀэ къызэреплъа, УЗИ зэращӀа, выпискэ къызэрырата тхылъхэр зыдиIыгъыу гинекологым и деж екIуэлIэн хуейщ. Абыхэм мыхьэнэшхуэ яӀэщ.

Си чэнджэщ нэхъыщхьэр — щӀэплъыкӀыныгъэ езыгъэкӀуэкӀыну мурад зыщӀа дэтхэнэри абы психологическэу хуэхьэзыру екӀуэлӀэн хуейщ. Бзылъхугъэм и узыншагъэкIэ зыгъэпIейтейхэр имыущэхуу, зэӀухауэ дохутырым псори хуиIуатэмэ, узыфэ гуэр иӀэмэ нэхъ тэрэзу къалъытэнущ, къызэреIэзэну щIыкIэри ягъэувынущ, — жеIэ Жаннеттэ.

КъинэмыщӀауэ, дохутыр-гинекологыр къытопсэлъыхь узыжьым зыщахъумэнымкIэ щыIэ профилактикэ Ӏэмалхэми:

— Узыжьым зыщыпхъумэфынущ жэуаплыгъэ зыхэбгъэхэлъмэ икӀи дохутырым зэпымыууэ зыхуэбгъазэмэ. КъинэмыщӀауэ, нэхъыщхьэу бгъэдыхьэкӀищ щыӀэщ. Япэр, ар вакцинэщ. ЦӀыхум и папилломэ вирусым (ВПЧ) пэщӀэувэ хущхъуэр хъыджэбз цӀыкӀухэмрэ бзылъхугъэ ныбжьыщӀэхэмрэ зыхалъхьэныр сэбэпщ. Абы ущихъумэнущ уз зэрыцӀалэ, онкогеннэ лIэужьыгъуэ нэхъ шынагъуэхэм. ЕтӀуанэр — зэпымыууэ скрининг щӀынращ. Бзылъхугъэм илъэс 1-3-м зэ ПАП-тест ищӀыпхъэщ

. Скринингым и сэбэпкӀэ, узыжьым хуэкIуэн ипэ иту зэхъуэкӀыныгъэ къэхъуахэр къахутэри, ягъэхъужыф. Ещанэр — псэукӀэмрэ зыхъумэжыныгъэмрэщ. И щIэныгъэри, и зэфIэкIри, и псэм и хуабагъри цIыхухэм зэралъигъэсыным хуэпабгъэ Темыр Жаннетэ дохъуэхъу гъатхэм и махуэшхуэмкIэ! ЛъагапIэщIэхэм нэсу, ехъулIэныгъэщIэхэр зыIэригъыхьэу, гурэ псэкIэ къыхиха и IэщIагъэм темызашэу ирилэжьэну ди гуапэщ!

ЕЗАУЭ Маринэ