И спорт вагъуэр Европей утыкум къыщолыд

УНЭРОКЪУЭ Амал и ныбжьыр илъэс 15-м ит къудейми, Iэхуитлъэхуит бэнакIуэ ныбжьыщIэм и спорт вагъуэр Европей утыкум къыщылыдагъэххэщ. Амал хузэфIэкIащ зи ныбжьыр илъэс 15-м нэс щIалэгъуалэр здызэхьэзэхуэ, Европэм пашагъэр къыщыхьыным хуэгъэза спорт зэпеуэм дыщэ медалыр IэпщIэлъапщIагъ ин хэлъу зыIэригъыхьэн. Апщыгъуэм ди лъэпкъэгъу бэнакIуэ ныбжьыщIэм дэгуфIащ ди республикэм и лIыщхьэ Темрезов Рэшид и деж щегъэжьауэ, ди хэгъуэгум щыпсэу лъэпкъхэр, спорт жылагъуэр, и Iыхьлыхэмрэ лъэпкъымрэ…

«Италие къэралым хыхьэ Каорле къалэм щекIуэкIа, Iэхуитлъэхуит бэнэкIэмкIэ Европэм пашагъэр къыщыхьыным ехьэлIа чемпионатым дыщэ медалыр, япэ увыпIэр къыщилъэщащ зи хьэлъагъыр килограмм 75-м щыбэна Унэрокъуэ Амал. Дыщэ медалым зэрыхуэкIуа гъуэгуанэм къриубыдэу абы лъэкIащ зэхьэзэхуэ утыкум плIэнейрэ къабзэу бжьыпэр къыщихьын… Сыхуохъуахъуэ спортсменми, текIуэныгъэр къэзыхьа бэнакIуэм и гъэсакIуэ ПщынатI Азэмэти, я зэдэлэжьэныгъэ купщIафIэм къыпэкIуа ехъулIэныгъэ лъагэм папщIэ! Фыздынэсам фыкъыщымыувыIэ, лъагапIэщIэхэм зефпщыт, ди къэралми хэгъуэгуми текIуэныгъэ нэхъыбэ къыхуэфхьыну сывохъуэхъу!» – щитхат республикэм и лIыщхьэм социальнэ зэпыщIэныгъэхэм.

Абы къыдэкIуэуи, Амалрэ и гъэсакIуэмрэ жылагъуэми къригъэблэгъэжауэ щытащ, хъуэхъухэмрэ щIыхь псалъэхэмрэ хуагъэфащэу. — Къэрэшей-Черкес Республикэм физкультурэмрэ спортымрэкIэ и министрым къыбгъэдэкIа хъуэхъухэмкIи, си щхьэкIи зыфхузогъазэ! Хуабжьу дывгъэгуфIащ, республикэм и щIыхьыр фIэтащ къэфлъэща текIуэныгъэ инымкIэ…

 Иужьрей зэманым Iэхуитлъэхуит бэнакIуэхэм ехъулIэныгъэфIхэр къыщагъэлъагъуэ пщIэ лъагэ зиIэ спорт зэхьэзэхуэхэм. Амали абы и щыхьэтщ. Нобэ абы щIалэгъуалэмкIэ Европэм пашагъэр къыщихьамэ, пщэдей Амал хуэдэхэращ ди гугъапIэр балигъ спорт зэхьэзэхуэхэм бжьыпэр щызыубыдыну. Мыхэр дяпэкIэ чемпионыцIэр мызэ-мытIэу зыгъэщыпкъэну бэнакIуэ цIэрыIуэ къызыхэкIын защIэщ, — Амал къыщрагъэблэгъэжа дауэдапщэм щыжиIащ КъЧР-м физкультурэмрэ спортымрэкIэ и министрым и къуэдзэ Аджыр Мурат.

Амал зыкъыздыщигъэлъэгъуа Европей чемпионатым дыхуэкIуэжынщи, жыIэпхъэщ, абы жэуаплыгъэ ин хэлъу а зэхьэзэхуэм зэрызыхуигъэхьэзырар. «Абдеж текIуэныгъэр сIэщIэмылъу сыкъызэрыхэмыкIыжынур си гум быдэу щызгъафIэу зэпеуэм секIуэлIащ», — игу къегъэкIыж бэна кIуэм. ИкIи зыхуигъэувыжа пщэрылъыр игъэзэщIэжащ — текIуэныгъэр IэщIэлъу къытхуеблэгъэжащ.

Спортсмен, бэнакIуэ ныбжьыщIэм и зэфIэгъэувэныгъэмкIэ, зыужьыныгъэмкIэ мыхьэнэ ин зиIэ а спорт зэхьэзэхуэм, фIым я нэхъыфI бэнакIуэхэм зыкъыздыщагъэлъагъуэм, Амал игурэ и щхьэрэ зэтелъу екIуалIэри, зэпэщIэтыныгъиплIри, къанэ щымыIэу, къабзэу къафIихьащ. Япэу ар зэбэнар молдавие бэнакIуэрати, адыгэ спортсменыр бжыгъэр 6:2-уэ текIуащ. КъыкIэлъыкIуащ абы Венгрием щыщ бэнакIуэр. ИкIи, зэрызэпэщIэтыну хухаха пIалъэр имыух щIыкIэ, бжыгъэр 10:0-у Амал текIуэныгъэр зыIэригъыхьащ. Польшэм щыщ бэнакIуэри апхуэдэ къабзэу кIэщIрэ псынщIэу, бжыгъэр 12:0 -у хигъэщIащ.

Финалым къыпэува, Армением щыщ бэнакIуэми 8:0-у Амал текIуащ… ИгъэгуфIащ къызэрымыкIуэу и гъэсакIуэр, и анэ-адэр, и Iыхьлы — Iэулэдхэр, спортыр зи Iэпэгъу ныбжьыщIэхэр. — Амал мы ехъулIэныгъэр и къыщIэдзапIэ къудейуэ плъытэ хъунущ. Абы адэкIэ къыпоплъэ нэхъри нэхъ лъэрыхь спорт зэхьэзэхуэхэр. И лъэкIыныгъэхэмкIи абы куэд хузэфIэкIынущ, зыщымысхьыжу гуащIэу иIэр спорт гъэсэныгъэм хуигъэтIылъмэ. КъэкIуэн жыжьэкIэ дызыщыгугъ бэнакIуэщ, иджыри текIуэныгъэ мымащIэ къилъэщынущ, шэч хэмылъу, — жеIэ Амал и гъэсакIуэ ПщынатI Азэмэт. И гугъу сымыщI хъунукъым Европей зэхьэзэхуэм хэхуэн ипэкIэ Урысейм пашагъэр къыщыхьыным хуэгъэза спорт зэпеуэу Красноярск щекIуэкIам Амал фIагъ лъагэ хэлъу зыкъызэрыщигъэлъэгъуам, текIуэныгъэри екIуу зэрызыIэригъыхьам…

А зэпеуэм къекIуэлIат Урысейм и хэгъуэгу 54-м къабгъэдэкIа Iэчлъэч 450-м нэхърэ нэхъыбэ. ФIым я нэхъыфI бэнакIуэхэм я деж бжьыпэр щыбубыдыныр куэд и уасэщ, псом хуэмыдэу, япэ дыдэ апхуэдэ зэхьэзэхуэ инхэм зыкъыщызыгъэлъэгъуэну зи насып къихь бэнакIуэ ныбжьыщIэхэм я дежкIэ. ИкIи, Амал икъукIэ ирогушхуэ а зэхьэзэхуэм зэфIэкI ин хэлъу зыкъызэрыщигъэлъэгъуамкIэ, хузэфIэкIамкIэ.

Арами, а зэпеуэм нэсыным ипэ къихуэу, Амал пхыкIын къыхудэхуащ СКФО-ми, КъЧР-ми пашагъэр къыщыхьынымкIэ спорт зэхьэзэхуэ гугъухэм. — Красноярск щекIуэкI, дуней псом щыцIэрыIуэ Урысей чемпиона тым зыкъыщызгъэлъэгъуэну лъэкIыныгъэр къэслъэщын папщIэ, сэ ди республикэми, СКФО-ми бжьыпэр щызубыдын, нэхъыфIитхум сахэхуэн хуейт. ИкIи, си япэ текIуэныгъэ ину къызолъытэ Къэрэшей-Черкес Республикэм япэ увыпIэр къызэрыщысхьар. Абы къыкIэлъыкIуащ СКФО-ри.

Ауэ абдеж ещанэ увыпIэращ къэслъэщар, осетин бэнакIуэм бжьыпэр сIэщIихри. Дауи, нэгъэсауэ сыхуэхьэзырауэ къыщIэкIынтэкъым… Арами, Красноярск Урысейм пашагъэр къыщыхьыным хуэгъэза зэхьэзэхуэм сыхэтыну лъэкIыныгъэр къэслъэщати, си насыпу слъытащ абдеж сызэрыщыбэнар. ЖысIэнщи, а зэхьэзэхуэхэм къекIуалIэ спортсменхэм я цIэхэр зэхэпхмэ, уи Iэпкълъэпкъыр сыт хуэдэ зэпэщIэтыныгъэми хуэхьэзыр мэхъу. Хуабжьу зэхьэзэхуэ лъэрыхьщ, уи зэфIэкI щыбгъэлъэгъуэну ухуегъэуш, щапхъэрэ Iуэху зэхэщIыкIрэ къызыхэпхын защIэщ. Иджыри зэ жысIэнщи, насыпышхуэу солъытэ а зэпеуэм япэ увыIэр зэрызыщыIэрызгъэхьар.

Абдеж япэ зэпэщIэтыныгъэр дезгъэкIуэкIащ КъБР-м щыщ Къардэн Сэлим. Ар слъытэт нэхъ хьэлъэу къыспэщIэтынухэм ящыщ бэнакIуэу. Ауэ гугъу сыдемыхьу, бжыгъэр 10-0-у сытекIуащ. ЕтIуанэ дагъыстан бэнакIуэр 8:0-уэ къыстекIуэу, сыхагъащIэ зэрымыхъунур си гум щызгъэбыдэри, бжыгъэр 14-10-уэ текIуэныгъэр сэ зыIэрызгъэхьэжащ. Ещанэ зэпэщIэтыныгъэри зыдэсщIар дагъыстан бэнакIуэщ, ауэ Москва къалэм къыбгъэдэкIауэ. Абыи 11: 6-уэ сытекIуащ. Финалым къыспэщIэта осетиным 8:4-уэ текIуэныгъэр къыIэщIэсхащ, — нобэ банэу утыку ит фIэкIа умыщIэну игу къегъэкIыж Амал. Дауи, зи гугъу тщIа текIуэныгъэ инхэм зы махуэкIэ спортсменыр хуэкIуэфынукъым.

«Узэрысабий лъандэрэ спортым упыщIауэ укъэтэджагъэнщ?», — доупщI бэнакIуэм. — Пэжщ, иджыри сысабий дыдэу си адэм спортыр фIыуэ сигъэлъэгъуащ. КъыщIэздзащ гимнастикэкIэ, итIанэ спорт лIэужьыгъуитIкIэ: футболрэ Iэхуитлъэхуит бэнэкIэмрэкIэ зызгъасэу сыхуежьащ. Иужьым бэнэныр къыхэсхыжри, Аюбов Сиражутдин и нэIэм сыщIэту, илъэситIкIэ зызгъэсащ. ИтIанэ, си хьэлъагъкIэ къыспэщIэтын зэрыщымыIэм къыхэкIыу, нобэ зи нэIэм сыщIэт гъэсакIуэм и деж, Псыжь сыкIуэурэ, илъэсиблым фIэкIауэ Азэмэт бэнакIуэм бгъэдэлъын хуей IэпщIэлъапщIагъым сыхуегъасэ. ЖысIэнщи, нобэ сыт хуэдэ ехъу лIэныгъэ сынэсами, зи фIыщIэр псэемыблэжу къыздэлажьэ си гъэсакIуэращ, сызыдэплъей си щапхъэ ПщынатI Азэмэтщ.

И гуащIэшхуэ збгъэдэлъщ, сэри сыхущIокъу къызбгъэдилъхьэ Iуэху зэхэщIыкIыр набдзэгубдзаплъэу зыщIэсшэну… АдреймкIэ, си дэтхэнэ ехъулIэныгъэри яхузогъэфащэ си анэ-адэм, унагъуэм. Ахэр сыт щыгъуи фIыкIэ къысщогугъ, сагъэгушхуэ, фIэщхъуныгъэ къысхалъхьэ. Ар куэд и уасэщ, — жеIэ Амал… Ди псэлъэгъу ныбжьыщIэм и гъащIэр ухуащ гъэсэныгъэ — еджэныгъэ сыхьэтхэмкIэ. Амал е 9-нэ классыр къиухащи, адэкIи колледжым щызригъэгъуэтыну щIэныгъэри спортым пыщIауэ къыхихащ. И гъащIэм щыщ IыхьэфI спортым хуэзыгъэтIылъ — махуэм сыхьэтитху тезыгъэкIуадэ Амал, дауи, ецIыху и гуращэ нэхъыщхьэр зыхуэгъэпсар. Ар — Олимп Джэгухэм хэхуэныр, бжьыпэр щызыIэригъыхьэнращ. ИкIи, абы хунэсыфын папщIэ, щIалэм къыгуроIуэ «пщIэнтIэпсибл» къызэрехын хуейр.

Аращ абы щхьэх имыщIэу спортзалым щыщIэтыр, езыр-езыруи емышыжу зыщIигъасэр… — АдэкIэ зызыхуэзгъэхьэзырыну спорт зэпеуэхэм ящыщщ дяпэгъэ си ныбжькIэ сызыхэхуэ Урысейм и чемпионатыр, Европей, Дунейпсо пашагъэм здыщIэбэн зэхьэзэхуэхэр. Къарурэ гуащIэрэ, IэпщIэлъапщIагъ йомыхьэлIэу, ауэ сытми текIуэныгъэм ухуэкIуэфынукъым. Ар зыщызгъэгъупщэкъым. ГъэсакIуэм и жыIэр си къалэн нэхъыщхьэу согъэзащIэ, сыщхьэхыну дакъикъэ къысхуихуэкъым АтIэ, сызыхущIэкъур сощIэжри… Сыхуейщ си республикэри, Урысей къэралри, си анэ-адэри, сыкъызыхэкIа лъэпкъри сэркIэ гушхуэну, абыхэм я щIыхьыр сIэтыну. Абы папщIэ слъэкI къэзгъэнэнукъым, — къыпедзэж Амал. И ныбжьым емылъытауэ, акъыл узэщIа зыбгъэдэлъ, зи хьэл-щэнкIэ зэтеубыда, зэщIэкъуа спортсмен ныбжьыщIэм къыдэлажьэ и анэ-адэми, и гъэсакIуэми къыхалъхьэр зэрызыхиубыдэр нэрылъагъущ. Уеблэмэ, урегъэгупсыс: «Апхуэдиз зэзыгъэзахуэ ныбжьыщIэ ерыщым, шэч хэмылъу, зыхущIэкъур къыдэхъунущ» — жэуэ. Тхьэм апхуэдэуи жиIэ!

Дохъуэхъу Амал зыIэригъыхьагъэххэ текIуэныгъэхэм папщIэ! АдэкIи нэхъыбэжкIи дыщогугъ!

АБИДОКЪУЭ Люсанэ


Больше на Черкес хэку

Подпишитесь, чтобы получать последние записи по электронной почте.

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *