И псэр щIыуэпсым пыщIащ

Урысейм и студентхэм я Махуэр ди къэралым щIышылэм и 25-м щагъэлъапIэ. МахуэщIым и лъабжьэр жыжьэ къыщожьэ, 1755 гъэм пащтыхь гуащэ Елизаветэ Пётр и пхъум Московскэ университет къэгъэщIыным теухуа унафэ къыщихьам. Мы махуэщIыр ищхьэ еджапIэхэм Iэтауэ щагъэлъапIэ хабзэщ: студент нэхъыфIхэм я цIэ къраIуэ, лекцэ зэIухахэр ирагъэкIуэкI, еджапIэр къэзыухахэм я зэIущIэхэр зэхаублэ.

ЩIалэгъуэм, щIэныгъэм я пIалъэ дахэм епха махуэщIыр и ущхьэгъуу адыгэ лъэпкъым щыщу еджэныр нобэкIэ зи Iэпэгъу ныбжьыщIэщ мы тхыгъэм и IэмалкIэ щыгъуазэ фызыхуэтщIыну мурад тщIар. ФэдгъэцIыхуну пщащэр икъукIэ гъэсауэ, зэтеубыдауэ, къалэнышхуэхэр зыхуэзыгъэувыжу къэтлъэгъуащ. Ар Ищхъэрэ-Кавказ къэрал академием хыхьэ аграрнэ институтым щеджэ ВЫКХЪЭ Каринэ Ибрэхьим ипхъуращ.

Художественнэ литературэмрэ сурэт щIынымрэ зи щIасэ Каринэ 2006 гъэм адыгэ унагъуэм къихъухьащ. Ахэр Черкесск къалэм щопсэу, пщащэр унагъуэм щынэхъыщIэ дыдэщ: абы дэлъхурэ шыпхъурэ иIэщ. Адэ-анэм бынхэр псори ирагъаджэ, езы ныбжьыщIэхэращи, нэхъыжьхэм щIэгъэкъуэн яхуэхъун папщIэ еджэнымрэ лэжьыгъэмрэ зэдахь. Пщащэр Черкесск къалэм дэт, зи № 3 курыт еджапIэм е 9-нэ классыр къиухыху щеджащ. Иужьым технологическэ колледжым щIыхьэри, «химик-лаборант, инженер-эколог» унэтIыныгъэхэмкIэ щIэныгъэ щызригъэгъуэтащ.

ЖыIэпхъэщи, колледжыр Каринэ диплом плъыжькIэ къиухащ. Еджэныр фIыщэу зэзыгъэхъулIэ пщащэр, а пIалъэм къриубыдэу жылагъуэ Iуэхухэми жыджэру хэтащ. Апхуэдэу ар волонтёр кIуэрабгъум пыщIауэ къекIуэкIащ. Псалъэм папщIэ, СВО-м щыIэ ди зауэлIхэм, зэхэуэхэр здекIуэкI щIыпIэхэм щыпсэухэм гуманитар хьэлъэхэр яхузэхуэхьэсыным, егъэхьыным хэлэжьыхьащ. КъинэмыщIауэ, зэхэуэхэр здекIуэкI щIыпIэхэм щыщу ди хэгъуэгум къагъэIэпхъуауэ щыIэ сабийхэм махуэщIхэр къахузэгъэпэщынми хэтащ. Къыхэгъэщыпхъэщ жьыгъэм къыдэкIуэу закъуэныгъэр зи натIэ хъуахэм папщIэ ди къалэм дэт унэ-интернатми гулъытэкIэ пыкъуэкIыным епха Iуэхугъуэхэми зэрыхэтар.

Къэрал псом щекIуэкIа «Поезд Победы» акцэм и гиду, хьэщIэхэр иригъэблагъэу зэрыхэтари жыIэпхъэщ. НобэкIэ Каринэ аграрнэ институтым и «Технология производства и переработки сельхоз продукции» къудамэм и япэ курсым щоджэ. Мыбдежи пщащэр еджэным йогугъу, икIи жылагъуэ Iуэхугъуэхэм зыхигъэнкъым. Каринэ дызэрыщигъэгъуэзащи, зыхуеджэ унэтIыныгъэр хуабжьу фIэгъэщIэгъуэнщ икIи еджэныр къиухмэ, а лъэныкъуэм епха лэжьыгъэми гукъыдэж иIэу пэрытыну къелъытэ.

Ауэ дэ гъэщIэгъуэн тщыхъуар, зэрысабий лъандэрэ Каринэ и гум щигъафIэ и хъуэпсапIэращ. — СызэрыцIыкIурэ бжьахъуэ IэщIагъэм сехъуапсэт. Ин сыхъури, а гупсысэр кIуэдыжакъым, атIэ къызэхъулIэмэ бжьэхэр, бжьэ матэхэр, абыхэм хъупIэ узыншэ яхуэхъун щIыпIэ зэзгъэпэщыну нэхъри сыщIэхъуэпс сыхъуащ. Сыхуейт а хъупIэр, псалъэм папщIэ, Зеикъуэ къуажэм и Iэхэлъахэм щыIамэ, — жеIэ пщащэ гурыхуэм. ГъэщIэгъуэнщ ауэ Каринэ езы фор фIэфIыщэу щыткъым, атIэ езы бжьэ цIыкIухэращ фIэгъэщIэгъуэныр.

Пасэрей адыгэм мы псэущхьэ цIыкIухэм зэхэщIыкIрэ гупсысэрэ ябгъэдэлъу къилъытэт… Ди лъэпкъым бжьахъуэныр къызэрыдэгъуэгурыкIуа пIалъэр зыхуэдизыр къыпхуэхутэну къыщIэкIынкъым, апхуэдизымкIэ ди зэпыщIэныгъэр кIыхьщ, жыжьэщи. ЗэрыхуэдгъэфащэмкIэ, Выкхъэхэ япхъу Каринэ а зэпыщIэныгъэр лъыкIэ, псэкIэ зыхещIэ. Аращ и хъуэпсапIэм и щхьэусыгъуэри. Щхьэусыгъуэр арамэ, езы Каринэ къызэрилъытэмкIэ, а хъуэпсапIэм и къежьапIэ хъуар и адэмрэ и анэш дадэмрэщ. Ахэр сыт щыгъуи бжьахъуэ IэщIагъэм, бжьэхэм я зэхэтыкIэ гъэщIэгъуэным тепсэлъыхьт. — Ди сабиигъуэм щIыуэпсым дыхэту дыкъэхъуащ. Зеикъуэ мэзым дыкIуэрейт, абдеж зэ, нэгъуэщI хъугъуэфIыгъуэхэр къэтпщIт. КъинэмыщIауэ, къалэм дыдэс щхьэкIэ, жыг хадэ цIыкIу диIэщ. МыIэрысейр, кхъужьейр, хуэрэджей къыщокI, мэракIуэ диIэщ. А псоми дыкIэлъыплъыным ди анэш нанэ дыхуигъэсащ, – жеIэ Каринэ.

Пэжыр жытIэнщи, Каринэ хуабжьу тфIэгъэщIэгъуэну нэIуасэ зыхуэтщIащ. Ар, щIэджыкIакIуэхэми гу зэрылъыфтагъэнщи, гуапэщ, щабэщ, щIыуэпсым псэкIэ пыщIащ, нэхъыщхьэращи, нобэ щыIэ щIалэгъуалэ куэдым хуэдэу гъащIэмкIэ мыхьэнэ зимыIэ хьэпшып гуэрхэм щIэхъуэпскъым. Абы и хъуэпсапIэхэр нэхъ дахэщ, гупсысэкIэ, зэхэщIыкIкIэ гъэнщIащ… Каринэ еджэныр къызэрехъулIэм хуэдэу, и мурад дахэ псори апхуэдэу тыншу къехъулIэну дохъуэхъу, Тхьэм иригъэфIакIуэ щIэныгъэкIи, гъащIэ узыншэкIи!

ГЪУКIЭКЪУЛ Иринэ