Гъуазджэмрэ щэнхабзэмрэ я фIыпIэр

ЧЕРКЕССК КЪАЛЭМ дэт сурэт галереем бадзэуэгъуэм и 10-м къыщызэІуахащ республикэм щыпсэу, ІэрыщІ-Іэрытх гъуазджэм хуэІэкІуэлъакІуэ цІыху къызэрыгуэкІхэм, езыр-езыру Іуэхум зыхуезыгъэсэжауэ, ар зи ІуэхущІафэхэм я гъэлъэгъуэныгъэ-зэхьэзэхуэ.

«Город мастеров» гъэлъэгъуэныгъэм и къызэгъэпэщакІуэр КъЧР-м щэнхабзэмкІэ и Министерствэмрэ цІыхубэ гъуазджэмкІэ республикэ Купсэмрэщ. ЖыІэпхъэщи, ТекІуэныгъэ Иным и Илъэс 80-м, Черкесск къалэр илъэс 200 щрикъум, Поленов В.Д. цІэр зезыхьэ ГРДНТ-р илъэси 110-рэ зэрырикъум яхьэлІауэ республикэм мы гъэм щекІуэкІ Іуэхугъуэ куэдым языхэз «Великий подвиг в памяти народной!» зи фІэщыгъэцІэ хъуам и къэухьхэм иту мы гъэлъэгъуэныгъэр къызэрагъэпэщащ.

Абы къекІуэлІащ республикэм и муниципальнэ райони 10-м, къалэ округитІым къикІа лІыкІуэхэр. Абыхэм утыкум кърахьахэр хьэпшып жыпІэну пхуекунукъым, цІыхуІэм ищІауи фІэщ щІыгъуейщ. Телъыджагъ, къызэрымыкІуэ! Апхуэдэ псалъэхэр нэхъ екІуну апхуэдэт гъэлъэгъуэныгъэм и утыкум щрагъэувэкІа дахагъэр. Пхъэм къыхэщІыкІа унэлъащІэ, сабий гущэ, пщэфІапІэ хьэкъущыкъу, Іэнэ лъакъуищ, щыгъэм, уагъэм, гъущІхэкІхэм, Іуданэм, цым къыхэщІыкІахэм, шы Іэпслъэпсхэм, сэхэм, салъэхэм нэр яхьэху, къызэрымыкІуэу дахэщ. Нэхъыщхьэращи, ар зэуэ щхьэм къридза гупсысэщ, химие пкъыгъуэм, узыншагъэм зэран хуэхъун гуэрми къыхэхакъым, псори щІыуэпс къабзагъэкІэ къызыхуэтыншэщ. КъЧР-м щэнхабзэмкІэ и министр Агырбэ Зураб уасэшхуэ хуищІащ гъэлъэгъуэныгъэм.

— Илъэс къэс нэхъри зеужь, йофІакІуэ гъуазджэмрэ щэнхабзэмрэ, цІыхубэм абыхэм хуаІэ еплъыкІэми, бгъэдыхьэкІэми. Нобэ, зэрытлъагъущи, цІыхубэм, цІыхуІэм къигъэщІ декоративнэ хьэпшыпхэм я фІагъым хохъуэ, я ІэпщІэлъапщІагъэ зэфІэкІ лъагэм и щыхьэту. ГъэлъэгъуапІэ пэшхэр къызэрымыкІуэу зэмылІэужьыгъуэу гъэнщІащ, узэплъыныр гъунэжщ. Пэж дыдэу, зэхьэзэхуэн диІэщ. Лэжьыгъэр жюрим иужькІэ, къипщытэжынущ, — жиІащ министрым.

ІэрыщІ декоративнэ гъуазджэм хуэІэкІуэлъакІуэхэр, сурэтыщІхэр республикэм мымащІэу зэриІэм къыхэкІыу, ахэр зэпэзэрызу щымытыным, зэрыщІэным, зэлъыгъуэзэным и Іэмалхэр зэрахьэ. Апхуэдэу республикэм Даур Аслъэн и цІэр зезыхьэ гъуазджэхэмкІэ колледжым лъэщапІэхэр къыщызэрагъэпэщынущ, лэжьыгъэхэм я каталог, тхылъ къагъэщІынущ. ІэрыщІ хьэпшыпхэмкІэ ІэпщІэлъапщІэхэм я нэхъыфІхэр зэрагъэгушхуэну ахъшэ фІыщІапщІэхэри дяпэкІэ щыІэнущ. АдэкІэ министрыр къытепсэлъыхьащ мы гъэм республикэм и район къэс гъуазджэм хуэлажьэ гупхэм я зыкъэгъэлъэгъуэныгъэхэр зэрыщекІуэкІам.

Къыхигъэщащ абыхэм псори зэхуэдэу жэуаплыгъэкІэ зэрыбгъэдэмыхьар, я цІэ ириІуащ зи зэфІэкІхэр жумарту утыкум къизыхьахэри. Адыгэ-Хьэблэ районым и гъуазджэ къудамэм нэрылъагъуу зыкъызэриужьыжари и гуапэу жиІащ. КъинэмыщІауэ, районхэм я лэжьыгъэр къапщытэжа нэужь, нэхъыфІу къалъытахэр ЩІыхь тхылъхэмкІэ къыхигъэщащ. Апхуэдэу, ІІ нагъыщэм и ЩІыхь тхылъыр лъысащ Хьэбэз муниципальнэ район администрацэм щэнхабзэмкІэ и къудамэм.

— ДемыгугъуакІэ къэнакъым, абы къыпэкІуэжу бжьыпэр зэрыдубыдыным дыпэмыплъауи схужыІэнукъым. ИкъукІэ си гуапэщ, шэч хэлъкъым, ди гуащІэр лъагэу къызэралъытар, — жиІащ щэнхабзэмкІэ къудамэм и унафэщІ Даур Аннэ. Мызыгъуэгуми мы къудамэр икъукІэ хэлІыфІыхьащ гъэлъэгъуэныгъэм. Хьэбэз районым и гъэлъэгъуапІэ плІанэпэм гулъытэ куэд къехьэху, дэтхэнэри зыщІоувыІыкІри зыщеплъыхь, щІоупщІэ, фэеплъ сурэтхэри зытрагъэх. — Районым цІыху ІэпщІэлъапщІэу исыр мащІэкъым. Нобэ утыкум къитхьащ Адышэс Азэмэт, Хутэ Марат, Нэхущхэ Мадинэ, Заремэ, Рэмэзан, Амирокъуэ Мухьэмэд сымэ я ІэпэІэсагъым къигъэщІа адыгэ фащэхэр, сэхэр, лъэпкъ дамыгъэхэр, пхъэ хьэпшыпхэр, нэгъуэщІхэри, — дыщигъэгъуэзащ Даур Аннэ. Районым и плІанэпэм и щхьэгъэрыту жыпІэ хъунущ пасэрей адыгэ зауэлІыр. Пасэм зауэлІыр зэрыхуэпауэ, щы гъыу, лъыгъыу, щхьэрыгъыу щытар, Іэщэу зэрихьар…

А псори къагъэщІыным ипэ къихуэу, тхылъ, архив, дэфтэр куэдым зыщагъэгъуэзащ Хутэ Маратрэ Адышэс Азэмэтрэ. Афэ джанэ, таж — ахэр зауэлІым «щитІэгъащ» Хутэ Марат, адэкІи зэщІиузэдащ Адышэс Азэмэт. ПлІанэпэм щагъэлъагъуэ сэхэр, салъэхэр Адышэсым и ІэрыкІщ. Ахэри къекІуэлІахэм, яхузэфІэкІатэмэ, а напІэзыпІэм зыІэрагъэхьэнт. Сабий гущэр-щэ! Ауэ гущапІэ пцІанэм уздеплъми зыхэпщІэм хуэдэщ абы сабийм тыншыгъуэу щигъуэтынур. Нэхущ Заремэ и ІэрыкІ адыгэ бзылъхугъэ фащэхэм я куэдри, я мащІэри, псори ІэкІэ ищІащ, игъэщІэрэщІащ. Гъуазджэм лъэпкъ зэхэдз иІэкъым, абы и къару лъэщым хэти зыІэпешэ, зрешалІэ. Апхуэдэщи, лъэпкъ зэхуэмыдэхэм къахэкІахэм, районкІэрэ, щхьэ закъуэу, я лэжьыгъэхэр утыкум щрагъэувэкІащ. Зэхэпх нэхърэ плъагъур зэрынэхъыфІыр псоми доцІыху. Аращи, бадзэуэгъуэм и 25-м нэгъунэ екІуэкІыну гъэлъэгъуэныгъэ телъыджэм феплъынумэ, лъэкІыныгъэ псори щыІэщ. ЩІыхьэпщІэ телъкъым. ТУАРШЫ Ирэ