«Фронтым дэкIа зэкъуэшхэр»

Мазаем и 18-м Байрамуковэ Хь. и цIэр зезыхьэ къэрал лъэпкъ библиотекэм тхакIуэ, КъЧР-м щIыхь зиIэ и журналист, «Къарачай» газетым и лэжьакIуэ Батчаевэ Фатимэ и IэдакъэщIэкI «Фронтым дэкIа зэкъуэшхэр» тхылъым и лъэтеувэр щрагъэкIуэкIащ.

Абы къеблэгъащ республикэм и Парламентым и депутатхэр, хэгъуэгум и Министерствэ, къулыкъу зэхуэмыдэхэм я лIыкIуэхэр, творческэ интеллигенцэр, егъэджакIуэхэр, еджакIуэхэр, тхылъым ихуа лIыхъужьхэм я Iыхьлыхэр, нэгъуэщIхэри.

Тхылъыр авторым триухуащ Къэрэшей-Черкесым щыщу Хэку зауэшхуэм хэта и лъэпкъэгъухэм. Нэхъыщхьэращи, абы зи гугъу ищIар зы унагъуэм щыщу цIыху бжыгъэкIэрэ зауэм дэкIа зэкъуэшхэращ, лIыгъэ зезыхьахэращ. КъэрэшеибзэкIэ тха тхы лъым ихуа тхыгъэхэм авторым лъабжьэ яхуищIащ архив дэфтэрхэр, печатым, литературэм щыщ Iэрытххэр. ЖыIэпхъэщи, мыр Фатимэ зауэм теухуа и япэ тхылъкъым. Дауэдапщэм къеблэгъахэм захуигъазэкIэрэ, библиотекэм и унафэщI, КъЧР-м щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Хапчаев Сэлыхь жиIащ мыпхуэдэ тхылъхэр тхыдэмкIэ уасэ зимыIэ хэлъхьэныгъэу зэрыщытыр.

— Нобэ тхыдэм теухуауэ псалъэмакъ пхэнжхэр куэдым кърахьэкI. Мы тхылъыр щыхьэт тохъуэ къэрэ шей лъэпкъым щыщу ди щIалэ куэд Хэку зауэшхуэм пэжу, лIыгъэ зэрахьэу зэрыхэтар. Дэри, библиотекэм и лэжьакIуэхэм, лэжьыгъэшхуэ идогъэкIуэкI КъэрэшейЧеркесым щыпсэу лъэпкъхэм къытхэкIа лIыхъужьхэм я цIэхэр хэмыкIуэдэным теухуауэ. Апхуэдэу, томитху хъууэ «Победители» тхылъыр къыдэдгъэкIащ. А тхылъхэм къыщеттхэкIащ цIыху мин 40-м зэрынэхьэсу Хэку зауэшхуэм хэта ди хэкуэгъухэм я хъыбархэр. Арами, лIыхъужь псоми я цIэхэр иджыри къызэридмыIуам шэч хэлъкъым. Фатимэ къыдигъэкIа мы тхылъыщIэм и фIыщIэкIэ, ди лIыхъужьхэм щыщу иджыри цIыху 36-м я цIэхэр наIуэ хъуащ, — къыхигъэщащ Хапчаевым. Пшыхьым хэтахэр тхылъыщIэм щагъэгъуэзащ видеопрезентацэ IэмалкIэ.

Тхылъым щхьэхуэныгъэу хэлъыр — абы къызэрыкIуэ унагъуэхэм я къекIуэкIыкIар и лъабжьэу, Хэку зауэшхуэм хэта лIыхъужьхэм я хъыбархэр къыщыIуэтащ. Апхуэдэщ, псалъэм папщIэ, Къэрэшей автоном областым хыхьэу щыта Марэ къуажэм щыщ Байтоковхэ я унагъуэр. Мы унагъуэм щыщу зэуэ зэ къуэшипщI, я адэ Аслъэни ящIыгъуу, Хэку зауэшхуэм дэкIауэ щытащ. Абыхэм ящыщу 6-м къагъэзэжакъым. 2018 гъэм Орджоникидзевскэ жылагъуэм Байтоков зэкъуэшхэм фэеплъ сын хуагъэувауэ щытащ. КъинэмыщIауэ, апхуэдэщ Фатимэ зи гугъу ищIа Батчаев Зэчрей и унагъуэри, абыхэм къуибл фронтым дагъэкIащ; къуиблрэ зы къуэрылъхурэ фронтым дэзыгъэкIа Болатчиев Мырзэбэчи; зэкъуэшитху зауэм зыгъэкIуа Эбзеевхэри…

ТхылъыщIэм теухуауэ псалъэ гуапэхэр жызыIахэм ящыщщ тхыдэ щIэныгъэхэмкIэ кандидат Хатуев Рэшид, КъЧР-м и Парламентым аграрнэ политикэмкIэ и комитетым и тхьэмадэ Бытдаев Кемал, Байчоровэ М. и цIэр зезыхьэ тхыдэ-щэнхабзэмрэ щIыуэпсымрэкIэ музей-къуэдмэзым и унафэщI Хасанов Хьэнэфий сымэ, нэгъуэщIхэми. Бытдаев Кемал «КПРФ» партым къыбгъэдэкIыу «80 лет Великой Победы» фэеплъ медалыр яхуигъэфэщащ библиотекэм и унафэщI Хапчаев Сэлыхьрэ тхылъыр къыдэзыгъэкIа Батчаевэ Фатимэрэ.

ЧЫРБЫЖ Иринэ