республиканская общественно-политическая газета на черкесском языке
1941-1945 гъэхэм екIуэкIа зауэ гущIэгъуншэм зи сабиигъуэр хиубыдахэм ящыщщ Хутэ Уэсмэн. Хутэхэ я унагъуэм гугъуехь куэд яшэчащ — 1935-1937 гъэхэм екIуэкIа репрессиер, Хэку зауэшхуэр щекIуэкIа илъэс хьэлъэхэр, зауэ нэужьым щыIа гъаблэр… — Хэку зауэшхуэм щыщIидзам си ныбжьыр илъэси 12 ирикъуати, сощIэж а зэманым екIуэкIар. Зауэм ипэкIэ щыIа репрессием си адэр хэхуащ. Ар Черкесск къалэм дэт…
Адыгэм и гушхуапIэ къызэрымыкIуэщ ди лъэпкъым къыхэкIа, Урысейпсо, Къэралыбэ, Дунейпсо щIэныгъэ утыкухэм зи цIэ щызыгъэIу, зи гъащIэр щIэныгъэмрэ егъэджэныгъэмрэ хуэзыгъэтIылъ и цIыху пажэхэр, еджагъэшхуэхэр, IэщIагъэлI нэхъусахэр. Оскар Уайльд итхыгъащ: «ЩIэныгъэ зэгъэгъуэтыным ухуэпабгъэныр къызыпэкIуэр еш уимыIэу илъэс пщIы бжыгъэ еджэныгъэм зэрыхуэбгъэтIылъращ» жэуэ. Нобэрей ди тхыгъэр зытедухуа АБДОКЪУЭ Ларисэ ЗэIудин и пхъум и гуащIэдэкI лэжьыгъэм уриплъэмэ, хьэкъ…
Зауэм халъхуа сабийхэм псоми я гъащIэр зэхуэдэкъым. Ауэ абыхэм ящыщ дэтхэнэми фIэкIуэдащ и сабиигъуэ дахэр, ар и ныбэ изу шхакъым, абы и фэ изу зихуэпакъым. Пасэу балигъ хъуа нану цIыкIухэри зэрахузэфIэкIкIэ пэщIэтащ зауэмрэ абы къыщIэна гугъуехь къызэрымыкIуэхэмрэ. Абыхэми яхуэфащэщ пщIэ лейрэ гулъытэрэ. Зауэм хэмытами, ахэри лIыхъужьщ. Абы къыхэкIыу, налкъутналмэсым хуэдэу зэхудохьэсыж зауэм халъхуахэм я гукъэкIыжхэмрэ…
Мазэ псом къриубыдэу ди хэгъуэгум щэнхабзэмрэ гъуазджэмрэ я махуэщI къызэрымыкIуэхэр щекIуэкIащ. Хабзэ зэрыхъуауэ, РЦНК-м и унафэм щIэту, республикэм и къалэ, муниципальнэ районхэм и щэнхабзэ къудамэхэм я лэжьыгъэм и къэпщытэжыныгъэу концерт-зэпеуэхэр къызэрагъэпэщащ.Абы ипкъ иту, зыгъэлъэгъуэныгъэхэм я чэзур къылъысащ Хьэбэз районым и щэнхабзэ къудамэми. ТекIуэныгъэм и илъэс 80-м траухуа, «Дэ — ТекIуэныгъэм дрищIэблэщ!» зыфIаща концертым ухишэу, щэнхабзэмкIэ…
Мы гъэм мазаем и 6-м къыдэкІа, зи №8 «Черкес хэку» газетым, «Гъуазджэр зи Іэпэгъуу псэуа» фІэщыгъэцІэм щІэту, Къэзэнокъуэ Хьэсэмбий и тхыгъэ тетащ. Езыр зыщыщ Зеикъуэ къуажэм, и къуажэгъухэм яхуищІ пщІэм и щы-хьэту, ди нэхъыжьыфІыр газетым къыхуотхэ зэпыт, и гукъэкІыж куэдымкІэ къыддогуашэ. Мис, мызыгъуэгуми апхуэдэ зыти, и тхыгъэр триухуащ гулъытэу лъэпкъым хуищІыпхъэр щызу зрамыгъэгъуэта, ауэ зи…
Хэку зауэшхуэм и илъэсхэм партизанхэм икъукIэ хэщІыныгъэшхуэ бийм къыхуахьащ. БжыгъэхэмкІэ къапщтэмэ, нэмыцэ сэлэту, офицеру 1800-м щІигъу, танк, бронемашинэ 11, автомашинэ 22-рэ хэщІыныгъэу фашистхэм ирагъэгъуэтащ. Абы къинэмыщІауэ, лъэмыж 17, телефон зэпыщІэныгъэ линэ километр 30 къагъэуащ. Кавказ щхьэдэхыпІэ Нэхъыщхьэхэм я хуитыныгъэм щІэбэнащ партизан гуп 12-17-м нэс. Абыхэм хэта, ди хэгъуэгум и партизанхэр я бжыгъэкІэ 1200-рэ хъут, абы…
«Щхьэмыгъазэ» жиIэмэ, абы и мыхьэнэр — хъыжьэ, ерыщ, къикIуэтрэ шынэрэ зымыщIэщ. А зы псалъэмкIи къэбгъэлъэгъуэфынущ мы тхыгъэр зытеухуа, Куэш-Хьэблэ къуажэм щыщ ГЪУКIЭ Алий и хьэлыр. И ныбжьым емылъытауэ (илъэс 28-рэ), абы хущIыхьащ гъащIэм и гуащIэгъуэм хэплъэну. Зауэ операцэ хэхар къыщежьа къудейм, мазэ нэхъ темыкIауэ, езым и арэзыныгъэ хэлъу абы кIуауэ щытащ. Абы лъандэрэ зауэлIыр щэнейрэ…
Хэку зауэшухэм ди къэралым ТекIуэныгъэр къызэрыщилъэщрэ илъэс 80 ирикъунущ мы гъэм. ЦIыхубэм и псэемыблэжыныгъэкIэ къэлъэща ТекIуэныгъэм уасэу щIатам и инагъыр нобэ псэу куэдым къагурыIуэкъым. АбыкIэ ахэр бгъэкъуаншэ хъуну къыщIэкIынкъым: ахэр щIалэщ, Хэку зауэшхуэр зи нэгу щIэкIауэ къытхэтыжри мащIэ дыдэщ. Арами, дэтхэнэми ди къалэнщ а махуэ дыджхэр зыщыдмыгъэгъупщэу ди щIэблэм янэтхьэсыныр, абыхэм зауэр зищIысыр, нацизм, фашизм…
1943 гъэм, зауэм и гуащIэгъуэу къэхъуа ХЬЭКЪУН Мухьэмэд игъэунэхуащ мэжэщIалIагъэри, щIыIэри, илъэгъуащ фызабэхэм я нэпси.— Зауэм и курыкупсэт, ауэ ди хэгъуэгум нэмыцэхэр ирахужат. Къапщтэмэ, зауэр сэ сцIыхужкъым, ар щиухам си ныбжьыр илъэситIт зэрыхъур. Ауэ зауэ гущIэгъуншэм къихьам, цIыхухэм я фэм дэкIам, гугъу зэрехьам сыщIалэжь цIыкIуу срихьэлIащ, ар фIы дыдэу сощIэж.Хэку зауэшхуэр къыщежьам щыгъуэ, ди адэр…
ЛIыщIыгъуэ плIанэм нэблагъэкIэ узэIэбэкIыжмэ (2001 гъэм накъыгъэм и 17-м), мы тхыгъэм и щхьэщIэдзапIэр и фIэщыгъэцIэу «Черкес хэку» газетым тетащ си IэдакъэщIэкI хъыбар цIыкIу. Иджыри зэ къытызогъэзэжри, а тхыгъэм и сатырхэм сроплъэж. Ар теухуат апщыгъуэм зи ныбжьыр илъэс 85-рэ хъу алибэрдыкъуэдэс АБЫТIЭ Софят. Абы и щIалэгъуэ-дахэгъуэр техуащ зауэм ипэ, зауэ лъэхъэнэм. И щIалэгъуэми емылъытауэ, апщыгъуэм а…