Акъылгъэлажьэ зэпеуэ

КъЧР-м лъэпкъ IуэхухэмкIэ, цIыхубэ зэпыщIэныгъэхэмрэ печатымрэкIэ и Министерствэм «Архыз 24» телеканалыр дэIэпыкъуэгъу къыхуэхъури, мэлыжьыхьым и 10-11 махуэхэм «Къэрэшей-Черкес Республикэм щыпсэу лъэпкъхэм я тхыдэр, я щэнхабзэхэмрэ хабзэхэмрэ» темэмкIэ «Этноквиз» акъылгъэлажьэ джэгур Черкесск къалэм щригъэкIуэкIащ. Нэгузыужь дауэдапщэхэм командэ 20 хэтащ курыт, ищхьэ щIэныгъэ къыздыщIах еджапIэхэм къабгъэдэкIауэ.

Мы джэгур къызэрырахьэжьам и фIыгъэкIэ студентхэм Iэмал хъарзынэ яIащ я щIэныгъэр, лъэпкъхэм я тхыдэм, щэнхабзэхэмрэ хабзэхэмрэ фIыуэ зэрыщыгъуазэр щызу къагъэлъэгъуэну, абы ищIыIужу, ныбжьыщIэхэм гуп-гупу гуэшауэ зэрызэдэлэжьам игъэбыдащ я зэкъуэтыныгъэр, нэхъ къагурыIуэ икIи зыхащIэ хъуащ лъэпкъ зэхуэмыдэхэм къахэкIахэм Iуэху дащIэкIэрэ я щхьэми, зыщыщ жылагъуэми сэбэп къызэрыхуахьыр.

«КъЧР-м лъэпкъ IуэхухэмкIэ, цIыхубэ зэпыщIэныгъэхэмрэ печатымрэкIэ и министрым къыбгъэдэкIыу фIэхъус фызохыж нобэ мыпхуэдэ Iуэхугъуэ дахэ къыддэзыгъэкIуэтэнукъызэхуэсахэм», — жиIащ къыщыпсалъэм Министерствэм и лэжьакIуэ Эдиев Таулан. — Ди этноквизым къыхыхьащ зи зэфIэкI зыгъэнэIуэну хуей щIалэгъуалэ жыджэрыр. Абы къегъэлъагъуэ я пащхьэ итхьэну дгъэхьэзыра темэр къазэрыфIэIуэхур. Къэрэшей-Черкесым лъэпкъ куэд щопсэу, аращ дэ ди къарур зыхэлъыр — ахэр зыр зым емыщхьу зэрыщытымрэ зэгъунэгъугъэр ягъэщыпкъэу зэрыпсэумрэ!» — дыщIигъужащ абы.

Джэгур екIуэкIыхун студентхэм я пщэ илъащ тхыдэм, щэнхабзэмрэ лъэпкъ политикэмрэ ятеухуа упщIэхэм жэуап иратыну. ЩIэныгъэ программэм и зы Iыхьэ гъэщIэгъуэнт хэгъуэгукъэгъэщI лъэпкъыу ди щIыналъэм исым къадекIуэкI шхыныгъуэхэр зыIугъэхуэныр. «Студентхэм къыдата лэжьыгъэхэр хуабжьу удэзыхьэхщ. Мыпхуэдэ дауэдапщэхэм Iэмал зэриIэкIэ зыкъэдмыгъанэу дызэрыхыхьэным дыпылъщ си курсэгъухэмрэ сэрэ. Ауэ, этноквизым и гугъу пщIымэ, узыщымыгъуэзауэ куэд дыдэ къыпхущIегъэщ укъызыхэкIа лъэпкъми, узыдэпсэухэми ятеухуауэ», — этноквизым хэта, «Синергия» университетым щеджэ Сиротинэ Дарье и гупсысэхэмкIэ къыддогуашэ.

Джэгум къыпэкIуар аращи, япэ увыпIэр хуагъэфэщащ Къэрэшей-Черкес къэрал университетым и «Кавказский ренессанс» гупым, етIуанэ-ещанэ увыпIэхэр ящтащ «Синергия» университетым и «Синергия традиций», «Наследие Кавказа» командэхэм. ТекIуэныгъэр къэзыхьами призёр хъуахэми иратащ ФIыщIэ тхылъхэмрэ письмохэмрэ, кубокхэмрэ фэеплъ саугъэтхэмрэ. Жюрим хэсахэм къыхагъэщащ акъылгъэлажьэ зэпеуэм хэта студент гупхэм зэфIэкI ин зэраIэр икIи, ахэр мыпхуэдэ дауэдапщэхэм хашэ зэпытмэ, лъэпкъ щэнхабзэхэр нэхъыфIу нэIуасэ къызэращIыфынур, лъэпкъхэм яку дэлъ зэхущытыкIэфIхэр зэрагъэбыдэнур, хэгъуэгум и тхыдэ щIэинми нэхъри зэрыдрагъэхьэхынур.

— СфIэгъэщIэгъуэныщэу сыкIэлъыплъащ щIэныгъэ хэзыгъахъуэ джэгухэм ди щIалэгъуалэр зэрыхэтам. Дэтхэнэ зыри Iуэхум жэуаплыгъэ хэлъу бгъэдыхэт, зэдауэ гуэр къащыхухэхуэкIи, пщIэ зэрызэхуащIыпхъэр ящымыгъупщэу, лъэпкъ къэс дахэу бгъэдэлъыр ягу зэрыраубыдэным пылът. Ар бгъэдыхьэкIэ тэрэзу къызолъытэ, сыт щхьэкIэ жыпIэмэ, дэ псори зы щIыналъэм дыщыпсэуну Тхьэм къытхуиухащ. Ди къару нэхъыщхьэщ зэдэпсэу лъэпкъхэм бзэ, щэнхабзэ щхьэхуэ зэрыдиIэр, зыми хуэмыкъутэн ныбжьэгъугъэ дяку зэрыдэлъыр. Аращи, шэч къытесхьэкъым, зэдэпсэу лъэпкъхэм я щэнхабзэхэр дахуэсакъыурэ тхъумэн зэрыхуейм. Дэ Iуэху зэрызэдэтщIэр къытщхьопэ сэбэп дызыхуэхъужынуми, нэгъуэщIым ифI дэдгъэкIынуми, — жиIащ этноквизым теухуауэ КъЧР-м и ЦIыхубэ ЗэIущIэм (Парламентым) и депутат, республикэм и Адыгэ Хасэм и тхьэмадэ Аслъэнхэ Алий.

Мыри къыхэдгъэщынщи, этноквизыр екIуэкIащ Къэрэшей-Черкесым щыпсэу лъэпкъхэм я псэкупсэ, щэнхабзэ щIэиным и Илъэсымрэ Урысей Федерацэм ис лъэпкъхэм я зэкъуэтыныгъэм и Илъэсымрэ япкъ иту.

АБЫКЪУ Къамырзэ