Дыгъэгъазэм (декабрым) и 3-м Кремлым и Къэрал концерт пэш иным махуэщI пшыхь дахэ щекIуэкIащ — Тимирязев К. и цIэр зезыхьэу Москва дэт мэкъумэшхъызмэт академием и Урысей къэрал аграрнэ университетым лэжьэн зэриублэрэ илъэси 160-рэ зэрырикъуам и щIыхькIэ. МахуэщIым кърихьэлIащ цIыху мин бжыгъэ: егъэджакIуэхэмрэ студентхэмрэ, илъэс зэхуэмыдэхэм университетыр къэзыухахэр, УФ-м мэкъумэш хъызмэтымкIэ и Министерствэм, щIэныгъэхэмкIэ Урысей академием, хыхьэхэкI зэгухьэныгъэхэм къабгъэдэкIахэр.
Ди гуапэ зэрыхъущи, а псори зи нэгу щIэкIа цIыху Iувым яхэтащ «Черкес хэку» газетым и щIэджыкIакIуэ пэж, жылагъуэ Iуэхузехьэ, Iэхуитлъэхуит бэнэкIэмкIэ СССР-м спортым и мастер, 1967-1972 гъэхэм Тимирязевскэ академием экономическэ кибернетикэмкIэ и факультетым «экономистматематик» IэщIагъэр къыщIэзыха Адэмокъуэ Елбэрд.
— Япэрауэ, академием и къызэгъэпэщакIуэхэм, абы щезыгъэджахэм, щеджахэм, Iуэху щызыщIахэм ящыщу мыпсэужхэр Тхьэм и пащхьэ напэ нэхукIэ ихьэжауэ къыщIигъэкI. Псэухэм я гъащIэр Тхьэм махуэ ищI! ИлъэсипщӀ къэсыхун Урысей Федерацэм и Президентым и унафэкӀэ мэкъумэшхъызмэт академием и махуэр Кремлым и концерт пэшым щагъэлъапӀэ, къэрал мыхьэнэ зиӀэ Ӏуэху дахэхэр ирапхкIэрэ. Сэ Тимирязевскэм сызыдеджа гупым ди «старостэм» и хьэрычэткӀэ Москва сыщыхьэщӀауэ щытащ 2015 гъэм университетым махуэщӀ къыщыхуаӀэтам.
Иджы дыди, мис, а щхьэусыгъуэр сиӀэу къалащхьэм сыщыӀащ, сыхэтащ академиер илъэсищэрэ тӀощӀищрэ зэрырикъуам ещӀы лӀауэ екӀуэкӀа пшыхь гуапэм. Си ежьэр къыздэмыхъуну къыщӀэкӀынт, пщӀэшхуэ зыхуэсщӀ ди лъахэгъу, экономикэ щӀэныгъэхэм я доктор, профессор, Адыгэ Республикэм, Къэрэшей-Черкесым, Къэбэрдей-Балъкъэрым, Ингушым щIэныгъэхэмкIэ щIыхь зиIэ я Iуэхузехьэ, мэкъумэшхъызмэт академием и ветеранхэм я Комитетымрэ Москва дэс адыгэхэм я нэхъыжь Хасэмрэ я тхьэмадэ Агырбэ Юрэ сримыгъэблэгъамэ. Ди нэхъыжьыфIым пэш хэха къратауэ Тимирязевскэм Ӏуэху щещӀэ. Сэ слъэгъуащ абы и пщэрылъхэр жану зэригъэзащӀэр, щӀалэгъуалэм ифӀ, и щӀэщыгъуэ зыхэлъ Ӏуэхугъуэ псоми жыджэру зэрыхэтыр. ФщӀэн папщӀэ, академиер здэщыт щӀыпӀэр мэхъу гектар 555-рэ.
Псалъэм папщӀэ, еджапӀэ корпусу абы итыр тӀощӀитIым нос. ПщӀантӀэ кӀуэцIхэм жыг хадэхэри, псыхъурейхэри щыӀэщи, къалащхьэдэсхэм ар я екӀуэлӀапӀэщ, я нэгузыужьыпӀэщ. СэркIи апхуэдэ къабзэу щытащ. Зысплъыхьыну хущӀыхьэгъуэ зизгъахуэри лъэсу къызэхэскӀухьащ си щӀалэгъуэр здесхьэкӀа еджапӀэ, псэупIэ пэшхэр, пырхъуэхэр, абыхэм нэгум гуапэу къыщӀагъыхьэжащ зыкъом щӀауэ сӀэщӀэхужа студент гъащӀэ пычыгъуэхэр. Москва сызэрыкӀуар Агырбэ Юрэ хуиӀуэхуащ ди лъэпкъэгъуу абы дэс щӀэныгъэлӀ лъэрыхь, профессор Хьэщкъуей СулътӀан. ИкIи, си къуажэгъум Урысеймрэ Китаймрэ я экономикэ, финанс зэхущытыкӀэхэм ятеухуауэ абы къыдигъэкӀа тхылъыщӀэр тыгъэ къысхуищӀащ и Ӏэпэ щӀэлъу, — Тимирязевскэм иращIэкIа дауэдапщэхэм зэрыхэтам иригушхуэу къыддогуашэ Адэмокъуэр. Юбилейр зэрагъэлъэпIам дытепсэлъыхьын щIэдмыдзэ щIыкIэ, Елбэрд жиIар щIэдгъэбыдэжу къыхэдгъэщынщ щIыдэлъху аграрнэ егъэджэныгъэмрэ щIэныгъэмрэ я ищхьэ еджапIэ пэрыту къалъытэ а университетым иджыблагъэ къыхузэрагъэпэща махуэщI утыкухэм гушхуэныгъэмрэ гукъыдэжымрэ щытепщэу зэрыщытар.
Урысей Федерацэм и Президент Путин Владимир и жэрдэмкIэ ят «И псэемыблэж лэжьыгъэм папщIэ» орденыр академием и ректор, РАН-м и академик Трухачёв Владимир УФ-м и Правительствэм и тхьэмадэм и къуэдзэ Патрушев Дмитрий къызэрыIэригъыхьэжар пшыхьым и зы Iыхьэ гукъинэж хъуащ.
«Фэ вгъэхьэзыращ агропромышленнэ комплексым и зыужьыныгъэм хэлъхьэныгъэ ин хуэзыщIыну IэщIагъэлI мин 200-м щIигъу. Абыхэм ящыщ куэдым я лэжьыгъэм фIыуэ къыпэкIуар ди Урысей Федерацэми, Iуэху зыдэтщIэ къэралхэми я тхыдэм дыщэпскIэ хэтхащ. Нобэ, егъэджэныгъэмкIэ кIуэрабгъущIэхэр къигъуэтурэ, щIэныгъэр ипэкIэ гъэкIуэтэным хущIэкъуурэ, къэхутэныгъэ щхьэпэхэр иригъэкIуэкIыурэ университетым хъарзынэу егъасэ агропромым хуэлэжьэну щIэблэщIэр. Фэ АПК-м къигъэув мардэхэм фIагъ хэлъу фаподжэж, жыджэру фогъэлажьэ дунейпсо мыхьэнэ зиIэу фи еджапIэм хэт щIэныгъэ купсэмрэ IэщIагъэлI ныбжьыщIэхэр гушхуэу я лэжьыгъэ IэнатIэр здызэрахьэ утыкухэмрэ. Си гум къикI псалъэ гуапэхэр фи юбилейм папщIэ фхузогъэфащэ! Илъэси 160-р — ар Iуэхугъуэу къыфпэщылъым и гъунэилъэгъуэ къудейщ», — къыхигъэщащ къыщыпсалъэм Патрушев Дмитрий.
ХьэщIэ лъапIэм жиIам пэджэжкIэрэ университетым и ректорым къыхигъэщащ я юбилейр блэкIар къэзыпщытэж закъуэу щымыту, къэкIуэнум хуаIэ еплъыкIэхэри зэриубзыхур:
«Тимирязевскэр щытащ, щытщ икIи щытынущ аграрнэ щIэныгъэмрэ егъэджэныгъэмрэ я пашэу. Дэ ди тхыдэм дрогушхуэ икIи ди щхьэр лъагэу Iэтауэ ипэкIэ докIуатэ, инновацэ унафэхэр къэтхькIэрэ, къэралым и мэкъумэш хъызмэтым зыхэтщIэу зыдогъэужь». ГуфIэгъуэ пшыхьыр къызэIуахащ Тимирязевскэ академием и институтхэм щеджэхэм я парадымкIэ. АбыкIэ сэтей къащIащ дауэдапщэр къызыхуаIэта университетым и лъэкIыныгъэхэмрэ и кIуэрабгъухэмрэ зэрыкуэдыр, ар унагъуэ зэрыIыгъым хуэдэу зэрызэхэтыр. Студентхэм къагъэлъэгъуащ зыхуеджэ лъэныкъуэгъазэхэр — агробиотехнологием къыщегъэжьауэ Iэщхъуныгъэмрэ инженериемрэ, мелиорацэмрэ АПК-м и экономикэмрэ щиухыжу.
Юбилей пшыхьыр гухэхъуэу ирагъэкIуэкIащ УФ-м и цIыхубэ артист Олешко Александррэ «Голос» проектым и финалисткэ Максимовэ Еленэрэ. Пщыхьэщхьэ псом зэш имыIэу джэгуащ Тимирязевскэ Музыкальнэ Лабораторием и эстрадэ-джаз оркестрыр. Гупым и художественнэ унафэщIри и дирижёр нэхъыщхьэри Елисеев Михаилщ. МахуэщI программэр апхуэдизу екIурэ къызэрымыкIуэу зэхагъэувати, ар зэ еплъыгъуэкIэ къыпщыхъунут университетым и дыгъуасэри, и нобэри, и пщэдейри зэзыпх лъэмыж хъуауэ. Пшыхьым гуфIэгъуэ гъэпсыкIэ иратащ «Быть посему» усэмрэ «Великая Россия» уэрэдымрэ. Концертым хэтахэм ящыщщ Пятниц кий М. и цIэр зезыхьэ Къэрал академическэ урыс цIыхубэ хорыр, лъэпкъхэм я Зэныбжьэгъугъэмрэ щихъ динщIэкъу пщы щэджащэ Донской Димитрийрэ я орденхэр зезыхьэ Къэрал академическэ Кубанскэ къэзакъ хорыр, Кремль балетым и артистхэр, «VIVA» уэрэджыIэ гупыр, уэрэдымкIэ «Талисман» театрымрэ «Аквамарин» ансамблымрэ.
Тимирязевскэм къыбгъэдэкIа къэфакIуэ, уэрэджыIэ гупу а махуэм зыкъыщызыгъэлъэгъуахэм ящыщщ Черданцевэ Кирэ и цIэр зезыхьэ «Каблучок» цIыхубэ ансамблыр, «Беседы» IуэрыIуатэ ансамблыр, чирлидингымкIэ «Freedom» командэ зэхуэшэсар, бальнэ къафэмкIэ студием и «Flame» гупыр, «MuresFam», «Force Friday Fam» хип-хоп командэхэр, эстрадэ уэрэдымкIэ «Sound Family» студиер, кавказ къафэмкIэ «Ирмула» ансамблымрэ урысей уэрэджыIэ цIэрыIуэхэмрэ — «КВАТРО Original», «СОПРАНО Турецкого» гупхэр, Матвейчук Глеб, Gazan, Качер Артём, LERA, Гагаринэ Полинэ сымэ. Роскосмос отрядым и космонавт-испытатель Кудь — Сверчков Сергей хъуэхъукIэ университетым зыкъыхуигъэзащ: «Фэ фащыщщ мэкъумэш хъызмэтым и лэжьакIуэхэр зыгъэхьэзыр ищхьэ еджапIэ нэхъыфI дыдэхэм. АдэкIи щрет псоми къытщхьэпэн икIи къэх у т э н ы г ъ э ш х у э х эр къытхуэзыхьын технологиещIэхэр фиIэу, зывужьрэ фефIакIуэу…»
Академиеми, абы зэгуэр епхауэ щыта дэтхэнэми Хэку зауэшхуэм ТекIуэныгъэ къыщыхьынымкIэ я гуащIэу хэлъым, щIэныгъэ еджапIэхэмрэ университетым и лъэпкъыбэ зыужьыныгъэмрэ ятеухуа уэ концертым Iыхьэ щхьэхуэ хухахащ. Пшыхьыр езыгъэкIуэкIахэм зэрыжаIамкIэ, Тимирязевскэр планетэ псо ирокъу, абдеж щоджэ къэрал 80-м щIигъум къикIа ныбжьыщIэхэр, къинэмыщIауэ, ищхьэ еджапIэм къалэн пажэу зыхуигъэувыжхэм языхэзщ къэралыбэ зэдэлэжьэныгъэр нэхъри гъэбыдэныр.
Мы ищхьэ еджапIэм илъэси 160-рэ хъуауэ игъэхьэзыр IэщIагъэлIхэм къыпхуэмылъытэну хэлъхьэныгъэшхуэ хуащI щIэныгъэми, производствэми, егъэджэныгъэми. Иджыпсту университетыр лъэ быдэкIэ щытщ абы щIэныгъэ къыщыщIэзых студент мин 18-мрэ аспирант 500-мрэ, егъэджакIуэ, къэхутакIуэ мин бжыгъэхэм я фIыщIэкIэ. Апщыгъуэм дежи аграрнэ еджапIэр гъащIэм и къыхуеджэныгъэ инхэм ауи къалъахъэкъым, атIэ, ар абыхэм яунэтI ену зызыхъуэж зэманым дэхъуфу, декIуэкIыфу.
— Пшыхьыр нэгъэсауэ зэрырагъэ кӀуэкӀам си фӀэщ ищӀащ Урысей Федерацэм и Правительствэм академиер егъэфӀэкӀуэн фӀэкӀа зэрызэримыхуэр. ИтӀанэ, сывдэгуэшэну сыхуейт си зекӀуэм къызита гухэхъуэ мыухыжымкIэ — си шынэхъыщIэм и къуэ, экономикэ щIэныгъэхэм я кандидат Русланрэ сэрэ «Жэщзэхэс» щӀалэгъуалэ пшыхьым дызэрыщыIар.
Ар, къызэрыщӀэкӀамкӀэ, Адыгэ Республикэм и лӀыкӀуэхэм я ӀуэхущӀапӀэу Москва дэтым и щӀалэгъуалэ комитетым и жэрдэмкӀэ илъэс къэс ирагъэкӀуэкӀ. ЦӀыху миным нэблэгъэнут а зэхуэсым некIуэлIар. Сытым хуэдэу си гур гуфIэрэт фафӀэрэ щыгъын зэкӀужкӀэ хуэпа, адыгэ нарт ӀуэрыӀуатэм хэт лӀыхъужьхэу Бэдынокъуэ, Сосрыкъуэ, Ӏэдииху сымэ ятеухуа уэрэдыжьхэм, шэшэн абрэдж цӀэрыӀуэм хуэгъэзауэ Къэбэрдей щӀыналъэм щыпсэу адыгэхэм яуса гъыбзэр къизыш, къафэ псынщӀэхэр къэзыщI ди нэхъыщӀэхэм сакъыщыхэхутам.
«Мыст» гупым утыкур игъэбжьыфӀащ цӀыхубэм игу нэс и уэрэд дахэхэмкӀэ. Джэгур езыгъэкӀуэкӀахэм яхэтт пшынауи, пхъэцӀычауи, бэрэбэнауи, шыкӀэпшынауи, Ӏэпэпшынауи, пхъэтӀаркъэ, гитарэ еуи, — адыгэ щэнхабзэм и пщIэр здаIэт пшыхь дахэм игу игъэтIысу зэрыхэтами и гугъу ещI Елбэрд. Мыри щIыдгъужынщ. Адэмокъуэ Елбэрд зэрыщыгъуазэмкIэ, КъэрэшейЧеркесым щыщу Тимирязевскэ академием щIэныгъэ щызрагъэгъуэтащ нэрыбгэ щитIым нэблагъэм.
Псалъэм папщIэ, лIыщIыгъуэкIэ узэIэбэкIыжмэ абы щеджауэ щытащ иджы дыдэ ди газетым дызытепсэлъыхьа, Черкес автоном областым и жылагъуэ Iуэхузехуэ Астэжьхэ Лэш и къуэ Кърым. Ауэ, езы Елбэрд и нэIуасэ дыдэу къыджиIащ Темыр Виталий (Хъумэрэныжь), ДыщэкI Луизэ (Черкесск), Найманов Николай (Старэ Жэгуэтэ), Шенкао зэкъуэшхэу Лев, Iэбубэчыр, Николай, Абдулсатар (Кхъувы ЦIыкIу), Хъупсырокъуэ Мухьэдин (Кхъувыжь), Лэтокъуэ Мухьэмэд (Жьакуэ), Агырбэ Рэшид (Псыжь), Ажий Рэмэзан (Хьэгъундыкъуей), Матэкхъуей Уэсмэн (Хъумэрэ ЦIыкIу), Cемёновэ Фатимэ (Черкесск), Бабоев зэкъуэшхэу Казбекрэ Тохъутэмыщрэ (Холоднородниковскэ), Боташев Руслан (Къумыщ), Чагаров Борис (Зеленчук) сымэ.
ЛЫХЬ Тимур
Больше на Черкес хэку
Подпишитесь, чтобы получать последние записи по электронной почте.
