«Адыгэ зекIуэ»

ШыщхьэIу мазэр адыгэшыр, шым епха спортыр фIыуэ зылъагъу дэтхэнэмкIи гъэщIэгъуэну щытащ. Апхуэдэу, «Черкесское зекIо — Фишт 2026» зи фIэщыгъэцIэр Адыгэ Республикэм щрагъэкIуэкIащ. Гуапэ зэрыхъущи, абы щытекIуар Къэрэшей-Черкесым щыщ адыгэ щIалэщ.

АтIэ, зекIуэм и къалэну щытар адыгэшымрэ абы и уанэгум ис шумрэ я бэшэчагъымрэ, псынщIагъымрэ къэхутэнрат, адыгэшыр къэгъэщIэрэщIэжын Iуэхум цIыху нэхъыбэм гу лъагъэтэнрат, щIалэгъуалэр лъэпкъым иIэ шы спорт лIэужьыгъуэм къыхэшэнрат, адыгэ лъэпкъым и щIэиныр хъумэнрат.

А псом ипкъ иту, зекIуэм и гъуэгуанэр бгылъэ щIыпIэхэм щаукъуэдиящ: гъуэгум и кIыхьагъыр километр 60 хъут, апщыгъуэми ар зэм удэкIуейуэрэ, зэм укъехыжурэ гъэпсат. ИкIи хым елъытауэ гъуэгуанэм и лъагагъыр куэдкIэ зэщхьэщыкIыу щытащи, ари зекIуэр нэхъри гугъу зыщIа щытыкIэт. Шухэр Даховская жылагъуэм къыщежьэри, Мезмай жылагъуэмкIэ яунэтIащ, абы Мезмай бгыр къыкIэлъыкIуащ, зекIуэр Фишт хьэщIэщым щаухащ. Мы зекIуэр зэпеуэ къудейуэ щытакъым, атIэ, узыфIэмыкIыжыну шумрэ шымрэ я хьэлым, а тIур зэрызэгурыIуэм, я къарум, зэфIэкIым и гъэунэхупIэт! Мыбдеж мыхьэнэшхуэ щиIэт гъуэгум псынщIэу хэгъэщIыным къинэмыщIауэ, къарур тыншу гъуэгуанэ псом тегуэшэнми. Къыхэгъэщыпхъэщи, зекIуэм шу 12 хэтащ.

Ахэр дэтхэнэри зытесар адыгэшщ, апщыгъуэми шым и ныбжьыр илъэситхум щегъэжьауэ нэхъыжьми хъунут. Шухэм я фащэр — адыгэлIым и шыфэлIыфэу щытыпхъэт. ЖыIэпхъэщи, зекIуэм къыхыхьахэм псоми бгылъэхэм щыпхаша гъуэгу гугъур къызэранэкIыфащ. Езы шухэми я адыгэшхэми я цIэр ижь-ижьыж лъандэрэ тхыдэм пщIэ яIэу зэрыхэIуар ягъэпэжыжащ. АтIэ, адыгэшыр илъэс щэ бжыгъэкIэрэ адыгэхэм къагъэщIа, зауэм, гъуэгуанэ кIыхьым хуэгъэпса шы лIэужьыгъуэщ. Мы шыхэм я конституцэр лъэщщ, узыншагъэ быдэ яIэщ, бэшэчагъ къызэрымыкIуэ яхэлъщ.

Гугъуехь нэужьхэм щIэх зыкъащIэж, я къару зрагъэгъуэтыж, жьыуэпсыщIэм, къэхъукъащIэ зэхуэмыдэхэм щIэх йосэ. Абы и фIыщIэкIэ адыгэш гуартэхэр уафэ лъащIэм щаIыгъ, щIымахуэ щIыIэ дыдэ хъумэ шэщым щIагъэхьэ нэхъ. Апхуэдэ щытыкIэ-зэхэлъыкIэхэм къахэкIыу адыгэшым X щIэупщIэ иIэурэ къекIуэкIащ. Абы теухуа хъыбархэр КъухьэпIэ Азием щыщIэдзауэ КъуэкIыпIэ Европэм нэс щызекIуэт. Адыгэшым сыт и лъэныкъуэкIи адыгэ лъэпкъым и блэкIар къыдигуэшащ. Лъэпкъым къыщыщIа мыгъуагъэм адыгэшым ижь къыщIихуащ, жагъуэ зэрыхъущи. Абы къыхэкIыу, нобэкIэ адыгэшым и бжыгъэр куэд хъужкъым.

Ауэ гуапэщ адыгэшыр гъэбэгъуэжыным нобэ адыгэлI куэд егупсыс, абы хуэлажьэ зэрыхъуар. ИкIи мы зи гугъу тщIы дауэдапщэр абы и щапхъэфIщ. Догугъэ илъэс мин бжыгъэ хэм къриубыдэу ди адэжьхэм къагъэщIа шы лIэужьыгъуэ Iущыр, къуэш пэлъытэу зэрахьар нобэм хэпсэукIхэм зыIэщIэдмыгъэкIыу, абы мыхьэнэуэ иIэр къыдгурыIуэу ди пщэдейм дымыгъэкIуэду здыхэтшэну. МыдэкIэ ди зэпеуэмкIэ дгъэзэжынщи, абы хэта псоми фIыуэ зыкъагъэлъэгъуа пэтми, зэхьэзэхуэ щыхъукIэ, зыгуэркIэ нэхъ ефIэкIахэри щыIэщ.

АтIэ, зэпеуэм и щытыкIэм къызэригъэувымкIэ, гъуэгур сыхьэт 11-м фIэмыкIыу шухэм къызэранэкIыпхъэт, апщыгъуэми шым и физиологическэ щытыкIэри тыншу къызэтенэу. Апхуэдэу, зекIуэр зэрекIуэкIар къапщытэжа нэужь, тыгъэ зэрылъ япэрей увыпIищыр хуагъэфэщащ: япэ увыпIэр — Къэрэшей-Черкесым щыщ Дыгъужь Рустамрэ абы и «Атлант» адыгэшымрэ; етIуанэ увыпIэр — Адыгэ Республикэм щыщ Чамокъуэ Рэмэзанрэ и «Гирей» шымрэ; ещанэ увыпIэр — Адыгэ Республикэм щыщ Къэзэнокъуэ Дамиррэ и «Карат» шымрэ. Япэ увыпIэр зылъыса Дыгъужь Рустам хуагъэфэщащ Адыгэ Республикэм и Iэтащхьэм и Кубокымрэ дипломымрэ. Абыхэм ящIыгъуащ зэпеуэм и тыгъэ нэхъыщхьэр — «Майкопский» КФХ-м щыщ шыщIэ цIыкIум и сертификатыр. ШыщIэр къыщIэхъуауэ щытынущ «Иппосфера»-м адыгэшхэр щагъэлъагъуэм и чемпион хъуауэ щыта «Ансар» шым.

Ар адыгэш къабзэм и щапхъэ нэхъыфI дыдэхэм языхэзщ. ЕтIуанэ, ещанэ увыпIэхэр зылъысахэми кубокрэ дипломрэ хуагъэфэщащ. ИкIи адыгэлIым и цей фэилъхьэгъуэр хуадынымкIэ сертификатхэр тыгъэ хуащIащ. Къыхэгъэщыпхъэщи, те кIуэныгъэр зылъыса Рустам Хъумэрэ къуажэм щыщщ, ар илъэс 28-рэ хъуауэ шы Iэпслъэпсхэр, уанэхэр зыщI Дыгъужь СулътIан и къуэщ. Мыри жыIэпхъэщи, Атлант адыгэшым абы трилъхьар и адэжьхэм яйуэ щыта, адэм къигъэщIэрэжа, илъэс 200 зи ныбжь уанэращ… «Атлант»-м и гугъу пщIымэ, ар «Малкинский» заво-дым къыщыхъуащ, «Арес» шым къыщIэхъуащ. «Атлант» шыгъажэхэми, зекIуэ гугъухэми фIыуэ зыкъыщигъэлъэгъуагъэххэщ. Адыгэшыр къэгъэщIэрэщIэжыным, ар гъэбэгъуэжыным гукIи-псэкIи хуэлажьэ гупщ мы зекIуэ гъэщIэгъуэныр къызэзыгъэпэщар. Ар Адыгэ Республикэм щылажьэ, «Шыу Хасэ (Общество Всадников)» зи фIэщыгъэцIэ ОО-ращ.

Проектыр ягъэзэщIащ Президентым и грантхэмкIэ Фондымрэ Адыгэ Республикэм и Грантхэмрэ я щIэгъэкъуэну. КъинэмыщIауэ, АР-м мэкъумэш хъызмэтымкIэ и Министерствэри, щIалэгъуалэ IуэхухэмкIэ Комитетри дэIэпыкъуэгъу хъуащ. КIэух псалъэу жыIэпхъэщ мыпхуэдэ IуэхугъуэфIхэр къызэзыгъэпэщ, ахэр дахэу екIуэкIынымкIэ хэлэжьыхь, мылъкукIэ, унафэкIэ щхьэпэ, абыхэм къыхыхьэ дэтхэнэми лъэпкъым къыбгъэдэкIыу фIыщIэ зэрахуэфащэр! Лъэпкъым и сыт хуэдэ хъугъуэфIыгъуэри, щIэинри зыхъумэнрэ зезыхьэнрэ Тхьэм куэду къытхигъэкI! Ди хэкуэгъу Дыгъужь Рустам и ехъулIэныгъэмкIэ дохъуэхъу, адыгэлIым хуэфащэ и зэфIэкIым дропагэ!

Зыгъэхьэзырар ГЪУКIЭКЪУЛ Иринэщ