Лъэпкъ щIэиныр ягъэбагъуэу

Мэкъуауэгъуэм и 18-м Черкесск къалэм дэт сурэт галереем деж Даур Аслъэн и цIэр зезыхьэ щэнхабзэмрэ гъуазджэхэмрэкIэ колледжым хыхьэ «Декоративно-прикладное искусство и народных промыслов» къудамэм щагъэхьэзыр IэпщIэлъапщIэхэм я диплом лэжьыгъэхэр зэIухауэ, цIыхур куэду утыку ирахьащ. Абы папщIэ зэхуашэса къэрал экзамен комиссэм хыхьащ УФ-м и сурэтыщIхэм я Союзым хэт, КъЧР-м щIыхь зиIэ и сурэтыщI, щэнхабзэм и лэжьакIуэ Карасов Юрий, колледжым и унафэщI Агырбэ Фатимэ, егъэджэныгъэ-гъэсэныгъэ лэжьыгъэмкIэ унафэщIым и къуэдзэ Карнишинэ Маринэ, Урысейм, КъЧР-м щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ я лэжьакIуэ, колледжым хыхьэ декоративно-прикладной гъуазджэмрэ цIыхубэ IэщIагъэхэмрэкIэ къудамэм и унафэщI Лэпыгъу Эммэ, КъЧР-м щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Лалиашвили Аэлитэ, къудамэм и егъэджакIуэ Бабенко Сергей сымэ.

Мы гъэм колледжыр къэзыух ныбжьыщIэхэм зырызурэ я творческэ лэжьыгъэхэр утыку кърахьащ, ахэр зэрагъэхьэзырам и гугъу ящIащ, лэжьыгъэхэр щащIым зыпэщIэхуа лъэпощхьэпохэр къыхагъэщащ. Нэхъыщхьэращи, галереем и пэшышхуэр студентхэм я диплом лэжьыгъэ хъуа IэрыкIхэмкIэ гъэщIэрэщIат: зымкIэ уплъэмэ, къыбгъурыт хьэпшыпым узыIэпишэу апхуэдэт. А махуэм ныбжьыщIэ 19-м мы къудамэр къаухауэ я диплом лэжыгъэхэр утыку кърахьати, проект къэс гъэщIэгъуэныщэт, къызэрымыкIуэт, ди республикэм щыпсэу лъэпкъхэм я тхыдэмрэ щэнхабзэмрэ къэзыIуэтэж, зыгъэлъабжьэж защIэт. Мы къудамэр колледжым къыщIызэIуахауэ щытари аращ — лъэпкъхэм ди гъуазджэ уасэншэр хъумэнращ, лIыщIыгъуэхэм технологиещIэхэм зэхамыхьэжэнращ.

Декоративно-прикладной гъуазджэмрэ цIыхубэ IэщIагъэхэмрэкIэ къудамэр колледжым къыщызэIухынымкIэ гукъэкI зыщIари, ар нахуэ хъунымкIэ зи къару мыкIуэщ езыхьэлIари Лэпыгъу Эммэщ. Мы бзылъхугъэ гъэщIэгъуэныр и гукъэкIыжхэмкIэ къызэрыддэгуэшащи, апхуэдэ мурадым щхьэусыгъуэ хуэхъуар ижь-ижьыж лъандэрэ лъэпкъхэм къадекIуэкI цIыхубэ IэщIагъэхэр яIэпыхуж зэрыхъуарат, апхуэдэ щIэныгъэ зыбгъэдэлъ цIыхуу къэнар зэрызыххэти, IэщIагъэхэм я щэхухэр кIуэдыжынкIэ зэрышынагъуэрат. Абы къыдэкIуэу, апхуэдэ щытыкIэр зыхэзыщIэ, зи псэм имыдэ Эммэ хэкIыпIэ къилъыхъуэт.

«Лъыхъуэм къегъуэт» жыхуаIэращи, и мурадыфIыр яфIэкъабылу, къулыкъущIэхэм бзылъхугъэр хуит ящIащ абы и Iуэху зэрихуэну, щIэгъэкъуэни къыхуэхъуахэщ.

Нобэ къудамэр илъэс 30-м щIигъуауэ мэлажьэ икIи а пIалъэм къриубыдэу, IэпщIэлъапщIэ зэхуэмыдэхэр, лъэрыхьхэр колледжым къыщIигъэкIагъэххэщ. Нэхъыщхьэращи, къудамэм зэрыщрагъаджэ илъэсиплIым къриубыдэу студентхэм IэщIагъэ 12 щрагъэгъуэт: дыщэидэр, уагъэр, дэнлъэкIыр щIыныр, арджэнхэр, нэгъуэщI хьэпшыпхэр къэгъэщIыныр, упщIэ щIыныр, абы щыгъынхэр, унэр зэрагъэдахэ хьэпшыпхэр къыхэхыныр, художествэ и лъэныкъуэкIэ фэм, пхъэм, гъущIым елэжьыныр, керамикэр, нэгъуэщIхэри. Егъэлеиныгъэ хэмылъу жытIэнщи, апхуэдэ еджапIэ нобэкIэ Урысей псом щибгъуэтэнукъым. БгъэдыхьэкIэ гъэщIэгъуэн зиIэ мы еджапIэм гугъапIэ къыдет Кавказым и лъэпкъыжьхэм я щэнхабзэр къэщIэрэщIэжыну, ар щIэблэщIэм янэтхьэсыну. ИкIи зи диплом лэжьыгъэхэр утыку къизыхьа ныбжьыщIэхэм я гупсысэр наIуэу щIагъэбыдыхьыжащ. Зэуэ жытIэнщи, «защитэ»-р икъукIэ дахэу екIуэкIащ студентхэм я IэрыкIхэр зэращIа технологиехэми, абыхэм я тхыдэми куууэ зэрыщыгъуазэр нэрылъагъу ящIащ. Апхуэдэт, псалъэм папщIэ, ди республикэм щыпсэу лъэпкъитIым – адыгэхэмрэ нэгъуейхэмрэ – къахэкIа ПIапIшу Арианэ. Мы пщащэм и диплом лэжьыгъэу «Iэпхъуэшапхъуэхэм я дыщэ тхыпхъэщIыпхъэхэр» — «Золоты узоры кочевников» игъэхьэзыращ.

ЗэрыгурыIуэгъуэщи, пщащэм а тхыпхъэщIыпхъэхэр дыщэидэ техникэкIэщ зэрыхидыкIар. Езы Арианэ къызэрыхи гъэщащи, ар адыгэ пщащэщ, ауэ и анэр къызыхэкIа нэгъуей лъэпкъым, фIыщэу ар къэзылъагъу и Iыхьлыхэм езыми яхуиIэ щытыкIэ гуапэр къигъэлъэгъуэн мурадкIэ нэгъуейхэм я бзылъхугъэ фащэр къигъэщIыну зрипщытащ. Нэгъуей лъэпкъым и щэнхабзэр гъэщIэгъуэнщ, Кавказым щыпсэу лъэпкъыжьхэм я гъуазджэм ебгъапщэмэ, куэдкIэ къыщхьэщокI, ауэ абы щхьэкIэ гъэщIэгъуэн мыхъуу къанэкъым, – жиIащ пщащэм. Арианэ и диплом лэжьыгъэмкIэ и унафэщIу щытар Лалиашвили Аэлитэщ. ЕгъэджакIуэр хуабжьу Арианэ къыщытхъуащ ар зэрыгурыхуэм, зэрыIэпэIэсэм папщIэ. КъинэмыщIауэ, абы къыхигъэщащ Арианэ и фIыщIэкIэ Къэрэшей-Черкесым щыпсэу лъэпкъитхум я бзылъхугъэ фащэхэр иджы колледжым ирикъуу зэраIэр, ахэр музей хьэпшып пэлъыту еджапIэм зэрыщахъумэнур. А махуэр гуимыхуж зыщIа ныбжьыщIэхэм дахуохъуахъуэ еджапIэр ехъулIэныгъэ яIэу къызэраухам папщIэ, икIи дяпэкIэ зрагъэгъуэта щIэныгъэхэр я гъащIэм къащхьэпэну, гъуазджэ утыкум я цIэхэр жыжьэ щыIуну Тхьэм къыщIигъэкI!

ГЪУКIЭКЪУЛ Иринэ