Ди гушхуапIэу, ди лицей!

Дэтщ Хьэбэз къуажэм Хъупсырокъуэ Екатеринэ и цIэр зезыхьэ лицей-интернатыр. Дэ абы дыщоджэ. Лицейр зыми хуэмыдэу егъэджэныгъэмрэ гъэсэныгъэмрэ гулъытэ егъэ- лея здыхуащI егъэджэныгъэ IуэхущIапIэщ. Мыбдеж еджакIуэ цIыкIухэм щIэныгъэ зэры- щызрагъэгъуэтым къинэмыщIауэ, я творческэ зэфIэкIхэми зыщрагъэужь. Лицейм щы- тепщэщ зэгурыIуэныгъэр, пщIэ зэхуэщIыныгъэр икIи еджакIуэхэм ди зэхущытыкIэхэм нэхъри къару къытхелъхьэ лъагапIэщIэхэм дыхущIэкъуным.

Лицейр къыддоIэпыкъу дэ балигъ гъащIэм зыхуэдгъэхьэзырыну, дыхуегъасэ дэрдэру Iуэхугъуэ зэхуэмыдэхэм хэкIыпIэ къыхуэдгъуэтыфыным, дгъэува мурадхэр зыIэрыдгъэхьэфыным. Лицейм щылажьэ егъэджакIуэхэр IэщIагъэлI защIэщ. Абыхэм зыкъытщIагъакъуэ еджэныгъэмкIи, щэнхабзэмкIи, спортымкIи. НэгъуэщI еджапIэхэм ди лицейр къащхьэщокI предмет зэхуэмыдэхэр нэхъ куууэ зэрыщыдагъэджымкIэ. Ар дэ къытщхьэпэнущ ищхьэ щIэныгъэ здыщызэрагъэгъуэт еджапIэхэм дыщыщIэхьэкIэ. Абы къинэмыщIауэ, хуабжьу лэжьыгъэ гъэщIэгъуэн куэд зэпымыууэ ди лицейм щрагъэкIуэкI: олимпиадэхэр, зэхьэзэхуэхэр. Абыхэм дыхэткIэрэ, гуп, зэкъуэт лэжьэкIэм зыхудогъасэ. Дэтхэнэ зымкIи лицейр ди етIуанэ унэщ. Мыбдеж къыщоуш ди гугъапIэхэр, догъэув мурадхэр, абыхэм дыхущIокъу, ди хьэл-щэнхэр зэфIоувэ. Абы щыхьэт тохъуэ еджакIуэ куэдым я гъащIэм щIыпIэ хэха лицейм зэрыщиIэр икIи гъащIэм ехъулIэныгъэфIхэр зыIэрыгъыхьэнымкIэ сэбэп зэрахуэхъуар.

Ди лицейр къэзыуха куэдым IэнатIэ лъагэхэр зэрахьэ, гъащIэм щытхъу куэд къыщалъэщащ. Абыхэм ящыщщ, псалъэм папщIэ: Хьэбэз муниципальнэ районым и унафэщI Тэмазэ Рэмэзан, Хьэбэз район администрацэм и унафэщIым и къуэдзэ Хутэ Заур, Хьэбэз район сымаджэщым и дохутыр нэхъыщхьэ Мэкъуауэ Амин, «Татэнерго» АО-м и унафэщI, экономикэ щIэныгъэхэмкIэ кафедрэм и доцент, и кандидат Адэмокъуэ Руслан, нэгъуэщI куэд дыди. Дэ абыхэмкIэ хуабжьу догушхуэ. «Рэмэзан, лицейм ущеджа илъэсхэр дауэ уигу къэкIыжрэ? Сыт хуэдэ фIыгъэхэр къыпхуихьауэ плъытэрэ мыбдеж узэрыщеджам?» — зыхудогъазэ упщIэкIэ Тэмазэ Рэмэзан. «Лицейм сыщеджа илъэсхэр си гум фIыкIэ къинащ. Япэрауэ, лицейм еджэну къакIуэр щIэныгъэ зэзыгъэгъуэтыным ерыщу хущIэкъухэращ. Махуэ къэс, дерс къэскIэ дэ егъэджакIуэхэм сыт щIэуэ дагъэцIыхун, къыджаIэн жытIэу дапэплъэт икIи къыдбгъэдалъхьэр зэрызэдгъэщIэным дыпылът. ЕтIуанэрауэ, къыхэзгъэщыну сыхуейщ лицейм адрей къуажэхэми, районхэми, къалэхэми, уеблэмэ нэгъуэщI республикэхэми къикIа еджакIуэхэр зэрыщеджар, ноби аращ зэрыщытыр.

АбыкIи дэ зэныбжьэгъу, зэнэIуасэ дызэхуэхъут. Шэч хэмылъу, лицейр къытщхьэпащ дэ еджэныгъэкIи, цIыхугъэкIи. А псом и щыхьэтщ нобэкIэ си щIалэри лицейм и е 9-нэ математическэ классым и еджакIуэу зэрыщытыр. Сыщогугъ щIэныгъэм хуэпабгъэну, цIыху нэс къыхэкIыну». Ди лицейм щIэс еджакIуэхэм я ехъулIэныгъэхэм мащIэу сыкъытепсэлъыхьмэ сфIэигъуэщ. Ахэр лъэныкъуэ куэдкIэ Iэзагъ зыбгъэдэлъщ, щIэныгъэ куу зэгъэгъуэтыным ерыщу хущIэкъухэщ. Абыхэм яхэтщ дахэу къафэхэр, уэрэд жызыIэхэр, спортымкIэ, щIэныгъэмкIэ IэпщIэлъапщIэхэр, проект щIыныр фIыщэу къызэхъулIэхэр. Илъэс бжыгъэ хъуауэ лицейм диIэщ «СИНД» цIыхубэ ансамблыр. Ар цIыхубэ къафэхэмкIэ Урысейм и чемпион хъуащ, Урысей, Дунейпсо зэхьэзэхуэхэм гран-при къызыхуагъэфэща къэфакIуэ гупщ. Лицейм щекIуэкI махуэщIхэр сыт щыгъуи тхуегъэдахэ ди ансамблым. Лицейр дызэрыгушхуэщ «Патриот» ныбжьыщIэ отрядри.

Зы хэкупсагъэ Iуэхугъуэ екIуэкI къым «Патриот»-р хэмыту. Уеблэмэ щIыхь хэлъу ди республикэр абыхэм къыщагъэлъэгъуащ Мэзкуу щекIуэкIа, «Призывник России2025 гъэ» Урысейпсо зэхьэзэхуэм. КъинэмыщIауэ, лицейм щеджэ еджакIуэхэр жыджэру хэтщ Черкесск къалэм ныбжьыщIэ гурыхуэхэр здызэхуэс «Спутник» купсэм щрагъэкIуэкI лэжьыгъэхэм. Предмет зэщымыщхэмкIэ: информатикэмкIэ, биологиемкIэ, физикэмкIэ я зэфIэкIхэр утыку изыхьахэм ящыщщ Сидакъ Фатимэрэ Джатэ Рустамрэ. Абыхэм текIуэныгъэр къыщахьащ «Большие вызовы- 2025» проектым. Рустам ирагъэблэгъауэ щытащ къэралым мыхьэнэшхуэ зиIэ щIэныгъэ здыщызрагъэгъуэт «Знание. Наука» марафоным. Ар щекIуэкIащ Мэзкуу къалэм жэпуэгъуэм и 30-31 махуэхэм. Сидакъ Фатимэрэ Абдокъуэ Аминрэ жэпуэгъуэм заочнэу хэтащ агрогенетикэмкIэ «Иннагрика» олимпиадэм. Абдеж къыщагъэлъэгъуа щIэныгъэм ипкъ иткIэ, финал ныкъуэм пхыкIри, щэкIуэгъуэм и 17-м щыщIэдзауэ 22 –м нэс Воронеж очнэу щекIуэкIа олимпиадэм хэтащ. ДызэрыщыгуфIыкIыну, абдежми текIуэныгъэр къыщахьри, финалым икIащ. Ар щекIуэкIынущ Нижний Новгород дыгъэгъазэ мазэм. Дащогугъ абдежми Iэзагъ хэлъу зыкъыщагъэлъэгъуэну. ЩIэныгъэ куу ябгъэдэлъу зыкъагъэлъэгъуащ ди еджакIуэхэм брейн-ринг «Лига умов» зэхьэзэхуэми.

Ар езыгъэкIуэкIар Хьэбэз районым къыщызэрагъэпэща щIалэгъуалэ купсэращ. Я гупсысэкIэм, я псынщIагъым, зэгъусэу зэрылэжьэфым къыхэкIкIэ, ди лицейм и гупым япэ увыпIэр къыхуагъэфэщащ. Лицейм щIэс еджакIуэхэр щIэныгъэ закъуэкъым япэ зэритыр, ахэр спортымкIи армукъым. Жэпуэгъуэм и 8-м щыщIэдзауэ и 10-м нэс «Махар» турист базэм щекIуэкIа ХХХIII республикэ зэпеуэм ди еджакIуэхэм текIуэныгъэр къыщалъэщащ. Дэтхэнэ зыми яхузэфIэкI къамыгъанэу гугъуехьхэр къызэранэкIыурэ, зэкъуэтыныгъэр яку дэлъу хущIэкъуащ пашагъэм икIи къайхъулIащ. Дэ — Хадаловэ Динарэ, Къалмыкъ Лейлэ, Сидакъ Саидэ – ди насып къихьащ Анапэ щыIэ «Артек» лагерым дыкIуэну. Япэ дыдэ ди республикэм икIауэ дэ дыхэтащ «Молодые, разные, успешные» зэхьэзэхуэм. Абдеж щIэ куэд къыщытщIащ, нэгъуэщI еджакIуэхэм нэIуасэ захуэтщIащ, ди лъэкIыныгъэхэр къэдгъэлъэгъуащ.

Ауэ абыкIэ дыкъэмыувыIэу нэхъри дефIэкIуэным гукъыдэж, гушхуэныгъэ къыдитауэ дыкъэкIуэжащ. Мы тхыгъэм сыкъызытеувыIа мащIэ дыдэ ехъулIэныгъэхэр щыхьэт тохъуэ лицейм и еджакIуэхэм я Iэзагъым, я зэфIэкIым, щIэныгъэфI зэрабгъэдэлъым, щэнхабзэмкIэ, гъуазджэмкIэ, спортымкIэ зэрызыдужьым. А псомкIи дефIэкIуэнымкIэ фIыщIэри щIыхьри зыбгъэдэлъыр, шэч хэмылъу, махуи — жэщи дэ къыддэлажьэ ди егъэджакIуэ щыпкъэхэращ.

СИДАКЪ Саидэ, е 11-нэ математическэ классым и еджакIуэ