Сэбэп къызыпыкI гуащIэдэкI дерсхэр

КЪАРДЭН Уэхьид и цIэр зезыхьэ ПсэукIэ-Дахэ курыт еджапIэм республикэ семинар — зэIущIэ щекIуэкIащ. Ар зытраухуар «ОБЗР» (основы безопасности и защиты Родины), труд (технологие) дерсхэр 2025-2026 еджэгъуэ илъэсым зэрагъэзэщIэнум и бгъэдыхьэкIэщIэхэр зэпкърыхынращ.

Дауэдапщэм къеблэгъащ КъЧР-м егъэджэныгъэмрэ щIэныгъэмрэкIэ и министр Кравченко Иннэ, Хьэбэз район администрацэм и Iэтащхьэм и къуэдзэ Унэж Рэмэзан, РИПКРО-м и ректор Гурин Александр, республикэм и военнэ комиссариатым къулыкъум цӏыхухэр хуэгъэхьэзырынымкӏэ и къудамэм и унафэщӏ Иваненко Вадим, Хьэбэз район администрацэм егъэджэныгъэмкIэ и къудамэм и гуащэ Сидакъ Жаннэ, «Авангард» егъэджэныгъэ-методикэ купсэм и унафэщӏым и дэӏэпыкъуэгъу Эльканов Мурат, республикэм егъэджэныгъэмкIэ и Министерствэм и лIыкIуэхэр, еджапIэхэм я унафэщIхэр, егъэджакIуэхэр.

ЗэIущIэм и мыхьэнэ нэхъыщхьэр игъэнаIуэу къызэхуэсахэм захуигъэзащ Кравченко Иннэ. Абы къыхигъэщащ егъэджакӏуэ-предметникхэм, егъэджэныгъэ ӏуэхущӏапӏэхэм я унафэщӏхэм я ӏэщӏагъэ зэфӏэкӏыр къэӏэтынымкIэ, бгъэдыхьэкIэщIэхэмкIэ зэхъуэжэнымкIэ мыпхуэдэ семинархэм пщэрылъ куэд къызэрызэщIаубыдэр.

— Республикэ семинар-зэӏущӏэр зэрымыщӏэкӏэ ПсэукIэ-Дахэ еджапIэм къыщызэдгъэпэщакъым. Абы и щхьэусыгъуэщ 2017 гъэм еджапIэщIэм и бжэхэр щызэIуихыжам, мылъкутехническэ лъабжьэ лъэщ иIэу, зи гугъу тщIы дерсхэм ятегъэпсыхьа пэшхэмкIэ къызэгъэпэщауэ лэжьэн зэриублар. Республикэм щыяпэрейуэ щIалэ цIыкIухэмрэ хъыджэбз  цIыкIухэмрэ ятегъэпсыхьауэ труд пэшхэр щхьэхуэу мыбдеж щытщIащ. 2024 гъэм щыщӏэдзауэ, УФ-м и Президентым и унафэкӏэ, еджапIэхэм щаджын щIадзащ ОБЗР-мрэ труд (ипэкIэ технологиекIэ дызэджэу щыта) дерсымрэ. Ар и лъабжьэу, республикэм и еджапIи 106-м а дерсхэм ятегъэпсыхьа оборудованэхэмрэ IэмэпсымэхэмрэкIэ къызэдгъэпэщащ. ИкIи ПсэукIэ-Дахэ еджапIэр ресурс-методикэ купсэу диIэщ а дерсхэмкIэ, — къыхигъэщащ министрым.

Кравченко Иннэ зытепсэлъыхьа лэжьыгъэр еджапIэм пэрыту зэрыщекIуэкIыр къыхилъытэу, фIыщIэ яхуищIащ Сидакъ Жаннэрэ ПсэукIэ-Дахэ еджапIэм и унафэщI Кубановэ Iэминатрэ. Министерствэм къыбгъэдэкIыуи Кубановэ Iэминат ЩIыхь тхылъ хуигъэфэщащ.

Семинарым хэтхэм фIэхъускIэ захуигъэзащ Унэж Рэмэзан:

— Еджапӏэм къыхуагъэув егъэджэныгъэ мардэхэм къинэмыщIауэ, сабийхэр жылагъуэм хэзэгъэнымкIэ, гуащIэдэкI Iуэхум узыншэу хэшыпсыхьынымкIэ, граждан жэуаплыгъэ ябгъэдэлъхьэнымкIэ мыхьэнэшхуэ яIэщ нобэ семинарыр зытраухуа дерсхэм. Абы къинэмыщIауэ, мыпхуэдэ семинархэм деж егъэджакIуэхэм лъэкIыныгъэ ягъуэт я щIэныгъэм хагъэхъуэну, я Iуэху еплъыкIэхэмрэ я лэжьэкIэхэмрэкIэ зэхъуэжэну. Цифровой технологиехэр егъэджэныгъэм къызэрыхагъыхьэм, къызэрыщагъэсэбэпым нэхъри гъэщIэгъуэн икIи щIэщыгъуэ ещI егъэджакIуэм и лэжьыгъэри, сабийхэм я егъэджэныгъэри, — жиIащ администрацэм и лIыкIуэм.

Семинарым и япэ Iыхьэм докладхэр утыку кърахьащ Гурин Александр, Иваненко Вадим, Эльканов Мурат, ОБЗР дерсыр езыгъэдж, егъэджакIуэхэм я район методикэ зэгухьэныгъэм и унафэщI, зи №2 Али-Бэрдыкъуэ курыт еджапIэм и егъэджакIуэ Хутэ Артур сымэ.

Иужьрейм къыхигъэщащ предметхэр егъэджыным ехьэлIауэ зыхуэныкъуэ оборудованэхэмкIэ еджапIэхэр иджыри зэрызэтемыгъэпсыхьар, лъэпощхьэпо зэхуэмыдэхэр къазэрыхуэувыр, къытепсэлъыхьащ лэжьыгъэр зэрекIуэкIымрэ районым дерсхэр зэрыщаджымрэ. Докладхэм иужькIэ, семинарым хэтхэр практическэ лэжьыгъэм къыхашэн мурадкIэ, къызэгъэпэщакIуэхэм мастер-классхэмрэ зэхъуэжэныгъэ лэжьыгъэхэмрэ ирагъэкIуэкIащ.

Пэш щхьэхуэурэ гуэшауэ екIуэкIа дерс гъэщIэгъуэнхэм жыджэру хэлэжьыхьащ егъэджакIуэхэр. ОБЗР-мрэ труд дерсхэмрэ яхьэлIа щэхухэмрэ чэнджэщхэмрэкIэ зэхъуэжащ егъэджакIуэ пэрытхэмрэ лэжьэн щIэзыдзагъащIэхэмрэ. ЕджапIэм и щIыхьэпIэ пэшым труд дерсхэм сабийхэм щащӏ хьэпшыпхэм я гъэлъэгъуэныгъэ къыщызэрагъэпэщащ. Хьэбэз районым щылажьэ курыт еджапIэхэм къинэмыщIауэ, Хьэбэз дэт гъуазджэхэмкIэ сабий еджапIэм я лэжьыгъэ къызэрымыкIуэхэри мыбдеж утыку кърахьащ. ЖыIэпхъэщ абыхэм дунейпсо, федеральнэ зэхьэзэхуэхэм япэ увыпIэхэр къыщызыхьахэр зэрахэтыр.

КъинэмыщIауэ, мыбдеж щагъэлъэгъуащ роботехникэмкIэ, авиамоделированэмкIэ, информатикэмкIэ, тхыдэ-гъуазджэ лъэныкъуэхэмкIэ сабийхэм я лэжьыгъэфIхэр. Ахэр зи IэдакъэщIэкI еджакIуэ цIыкIухэр зыпэрыт лэжьыгъэм хуабжьу жану къытепсэлъыхьащ, я бзэр шэрыуэу, зыбгъэдэт Iуэхум и купщIэр нэгъэсауэ къагурыIуэу, щIэупщIэм жэуап нэс бгъэдалъхьэжыфу семинарым зыкъыщагъэлъэгъуащ.

Семинар-зэӏущӏэм и кӏэухыу резолюцэ къащтащ кадрхэр гъэхьэзырыным, егъэджэныгъэ бэзыр егъэфӏэкӏуэным, еджапӏэхэм я мылъку-техническэ лъабжьэр хэгъэхъуэным, егъэджэныгъэм иджырей бгъэдыхьэкӏэхэр хэлъхьэным теухуа чэнджэщхэр иту.

Программэм и купщIэ нэхъыщхьэри ягъэнэIуащ — щӏэблэм Хэкур фӏыуэ илъагъуу, и сэбэп зыхэлъхэр ихъумэну хьэзыру къэгъэхъуныр.

ХЬЭТАЙ Мадинэ