Рубрика: полоса 3

Къупщхьэ куцIымкIэ донорхэр нэхъыбэ щIыным хуэгъэза Урысейпсо акцэр Къэрэшей-Черкес Республикэм щрагъэжьащ.«ГъащIэм и мафIэ» («Огонь жизни») пхъэдзакIэмафIэр (факел) Черкесск къалэм къынахьэсащ. Абы ипкъ иту, ЩIыхьым и Аллеем къыщыщIадзэри Черкесск къалэм лъы здат Станцэм нэс къэжэныгъэ ирагъэкIуэкIащ.Гугъэмрэ зэкъуэтыныгъэмрэ къэзыгъэлъагъуэ акцэм и нагъыщэ пхъэдзакIэмафIэр лъы здат Станцэм къынихьэсащ Урысейм къупщхьэ куцI донорхэр нэхъыбэ хъуным щIэгъэхуэбжьауэ елэжь, плIэнейрэ дунейпсо…

Тхьэмахуэ кIуам къыдитащ гукъинэж дахи, дыщIэнэщхъеин щхьэусыгъуи. СССР-м Iэхуитлъэхуит бэнэкIэмкIэ спортым и мастер, Урысей Федерацэм, Къэрэшей-Черкесым физкультурэмрэ спортымрэкIэ щIыхь зиIэ я лэжьакIуэ, ищхьэ нагъыщэ зиIэ гъэсакIуэ ХЪУПСЫРОКЪУЭ Мухьэмэдбий (ПIатIэ) Хьэлым и къуэм щIэблэр Iэжанлъэжану, пкъыфIэу, гъэсауэ къэгъэтэджыным и гъащIэ псор зытриухуауэ щыта и IэщIагъэр зригъэтIылъэкIащ и ныбжьыр илъэс 75-рэ зэрырикъуам къыхэкIкIэ. Хэгъуэгу спортыр къэIэтыным хэлъхьэныгъэу…

Сидакъ СулътIан хэлъа цIыхугъэ иным и гу щабагъыу щытамрэ ар зыцIыхуахэр фIыщэу щыгъуазэщ. Нобэ езыр лъэпкъым къыхэмытыжми, и хьэлыфIагъым и гугъу ящI зэпыту къокIуэкI. Мы псалъэхэм щыхьэт тохъуэ СулътIан къыщалъхуа махуэм ирихьэлIэу и лэжьэгъуахэм дазэрыхуэзам кърикIуа гукъэкIыж гуапэхэр. Сидакъ СулътIан къару куэд дыдэ зрихьэлIа мы еджапIэм нобэкIэ егъэджакIуэ 30 щолажьэ, сабий 560-м щIигъу абы къокIуалIэ,…

Сидакъ СулътIан и лэжьыгъэм, нэхъ тэрэзу жыпIэмэ адыгэ лъэпкъым и гъуазджэм, хуищIа хэлъхьэныгъэ мыкIуэщIым къыщымынэу, абы Тхьэм къыбгъэдилъхьа зэчийм и бынхэмкIи мы дунейм дахащэу мылIэжыныпсэу щыпищащ. Апхуэдэу абы быниплI къыщIэхъуащ: хъыджэбзищрэ зы щIалэрэ. Зэуэ жытIэнщи, ахэр псори адэм и лъэужьым иримыкIуами, дэтхэнэри гъуазджэм и псэр хузэIухауэ мэпсэу. Ауэ зи гъащIэр адэм хуэдэу макъамэ дунейм хуэзыгъэтIылъахэри…

РСФСР-м щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ, композитор, пшынауэ, Къэрэшей-Черкесым щыпсэу адыгэхэм ди щэнхабзэр гъуазджэ щыгум изыхьа СИДАКЪ СулътIан Теувэж и къуэр псэужамэ, мэлыжьыхьым (апрелым) и 11-м илъэс 85-рэ ирикъунут.  Сидакъ СулътIан 1940 гъэм Хьэбэз къуажэм къыщыхъуащ и къуажэр, лъэпкъыр зэриIэтынум, и дахагъэр утыку зэрырихьэным хущIэкъуи псэуащ. Зэрысабий лъандэрэ макъамэм, цIыхубэ хабзэхэм фIылъагъуныгъэ хуиIэу къэтэджа щIалэ…

УФ-м и тхакIуэхэм я Союзым хэт, Урысейми Къэрэшей-Черкесми щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ я лэжьакIуэ, ди республикэм и цIыхубэ тхакIуэ, КъЧР-м и Iэтащхьэм иухуа, гъуазджэмрэ литературэмрэкIэ и саугъэтым и лауреат, ПсэукIэДахэ къуажэм щIыхь щызиIэ и цIыху ШОРЭ Ахьмэд ЛутI и къуэм мы гъэм и IэдакъэщIэкI хъуа тхыгъэхэм хигъэхъуащ – «Я посвящаю вам свои стихи» зыфIища тхылъ цIыкIур…

ЦIыхубэм и тхыдэм уриплъэжмэ, зауэ, къэхъукъащIэ шынагъуэ куэд уи нэгу къыщIоувэж. Апхуэдэ гууз къэхъукъащIэхэм ящыщ мымащIэ XX лIыщыIыгъуэм и япэ Iыхьэм къыздихьащ. Апхуэдэщ ЕтIуанэ Дунейпсо зауэри. А зауэжьым цIыху гъащIэу «зэхихьэжам» къинэмыщIауэ, ар гукъинэж дэтхэнэми тщыхъуащ фашистхэм къызэрагъэпэщауэ щыта концлагерхэм я тхыдэ фIыцIэмкIи. Концлагерхэм арыххэу «ажылым и лагерь» фIэщыгъэцIэр иратауэ щытакъым. 1933 -1945 гъэхэм къриубыдэу…

Мэлыжьыхьым и 1-м Урысей Федерацэм щрагъэжьащ гъатхэ къулыкъу дэшыгъуэ кампанэр. Абы ипкъ иту КъЧР-м и военком, полковник БЕЛОБОРОДОВ Сергей республикэм и СМИ-хэм я журналистхэм зэпсэлъэныгъэ ядригъэкIуэкIащ. Ар теухуауэ щытащ мыгъэрей гъатхэ къулыкъу дэшыгъуэ кампанэм, 2024 гъэм къулыкъу дэшынымкIэ я Iуэхухэр зэрызэкIэлъыкIуам, дяпэкIэ къапэщыт къалэнхэм. — Илъэс кIуам къытпэщыта къалэнхэм щызу дапэлъэщащ. Узэда Къарухэм  зауэлI къулыкъур…

Хэку зауэшхуэм и тхыдэм щIыпIэ хэха щызыубыд къэхъугъэщ Кавказым и хуитыныгъэм щIэзэуным теухуар. 1942-1943 гъэхэм Кавказ Шытх Нэхъыщхьэм и щхьэдэхыпIэхэм щекIуэкIа зэхэуэ гуащIэхэр зэриухрэ зэман дапщэ дэкIа, псы дапщи ежэха, зауэлIхэм я лъэужьым ноби тоувэ лъахэхутэ-лъыхъуакIуэхэр, бгылъэхэм къыщагъуэтыж зауэм хэкIуэдахэм я къупщхьэлъапщхьэр, хьэпшыпхэр. Хуиту, ефIакIуэу, гуныкъуэгъуэрэ гузэвэгъуэрэ хэмыту псэуным папщIэ зи щхьэ зыгъэтIылъахэм я фэеплъу…

Си щIалэгъуэ дыдэу ФуIэд Ибрагимович сыдэлэжьэн щIэздзащ. ИфI фIэкIаи схужыIэнукъым, сигъэгушхуащ, сиунэтIащ, си лэжьыгъэкIэ куэдрэ къыздэIэпыкъуащ.Гу къабзэрэ псэ дахэкIэ лэжьакIуэ гупым яхэта, унафэщI щыпкъэу егъэджакIуэхэр зэкъуэзыгъэувауэщ ар дигу къызэрыкIыжыр. Си гуапэт сехъуэхъуну къыщалъхуа махуэмкIэ.ПщIэ зыхуэтщI ФуIэд Ибрагимович!Уи махуэщI дахэмкIэ, уи илъэс 90-мкIэ си гуапэу сынохъуэхъу! Апхуэдэ махуэщIыр хуабжьу лъапIэщ дэркIи. Сыту жыпIэмэ, уэ — удиегъэджакIуэ,…