Рубрика: Лъэпкъ Iуэху

Ныбжьэгъур лъэужьыншэу кIуэдкъым, Ар гукъэкIыжхэм хэпсыхьащ. Игъуэ нэмысу ущытхэкIми, Къэбгъэзэжыну си гугъащ – Гъуэгуанэм дызэдытеувэу, Иджыри зэ дрикIуэжынт, Ныбжьэгъухэр гуапэурэ дгъэгуфIэу, ФIэхъус сэламри ятхыжынт. АрщхьэкIэ, гъащIэм къигъэзэжкъым, Уэрыншэу щIылъэр къызокIухь. Жэщитхуи хъуауэ гугъэзэжым Къысхуехьыр уи фэеплъу пщIыхь: Аргуэру гъэхэм дыпхырокIыр, Ди бдзэжьеящи блэдмыгъэкI, Уи дыхьэшх макъри гум пхырокIри, Уи фэеплъ дахэр си гум къокIри, БжьыхьэкIэ…

Пшынауэ Iэзэм нэгъуэщIу елъагъу уафэмрэ щIылъэмрэ, ар цIыхугуми, хы лъащIэми, къуршхэм я нэхъ лъагэ дыдэми носыф и псэм къиIущэщ нотэ мытхахэмкIэ. Хэт ди адыгэм апхуэдэ зэфIэкI зиIэу нобэ къытхэтыр жыпIэу угупсысэмэ, япэу уи щхьэм къэкIыр, Тхьэм ирещIи, нэрыбгэ зытIущщ. Апхуэдэ зыщ мы тхыгъэмкIэ зи гугъу фхуэтщIыну щIалэр — Адыгэ Республикэм, Къэрэшей-Черкесым, Ингушетием щӏыхь зиӏэ я…

Жэпуэгъуэм и 2-м ТУТ Заур Нэжыд и къуэр илъэс 75-рэ ирикъуащ. ЗэрытщIэщи, ныбжьыр зэхэлъщ блэкIамрэ нобэмрэкIэ, абы къэкIуэнури яхэтыжу. ЦIыху ныбжьыр ауэ къызэрыкIуэ бжыгъэкъым, атIэ лъэбакъуэ зырызу зэхэлъ, пщIэ пылъу зыхуэкIуа лъагапIэщ. Заурщи, и гъуэгуанэм и кIыхьагъым абы и гум Хэкушхуэми, къыщалъхуа хэку цIыкIуми лъа-гъуныгъэ дахэ хуилъу къэгъуэгурыкIуа лIы нэсщ. Адыгэм и къуэ пажэ, Урысейм…

Адыгэм ди тхакIуэшхуэ МэшбащIэ Исхьэкъ зэрыжиIэгъащи: «… Адыгэ фащэр сэ схуадами, Зэры-Кавказу яхуэхъуащ». Ар лъэпкъ зэхуэмыдэхэм зэрафIэфIыр, езыхэми фащэ зэрахуэхъуар куэд и уасэщ. Абы къегъэлъагъуэ, адыгэм и щыгъыныр — и теплъэкIи и тыншыгъуэкIи хамэ лъэпкъхэми зэрызыхащIэр, я псэм къызэрищтар… Адыгэ фащэр эстетикэ и лъэныкъуэкIэ лъагапIэ ин дыдэм щыIэу къыдолъытэ. Абы зыхилъхьащ лъэпкъым и губзыгъагъэри, ди…

ЩыIэщ цIыху, и щIыхьыр къалащхьэ утхэм щиIэтын папщIэ къэхъуауэ зимылъытэжу, атIэ, и гъэсэныгъэ лъагэмкIэ цIыхубэ псом гъуазэ хуэхъуфу. КХЪУЭХЪУ Хъаннэ Мухьэдин и пхъур апхуэдэхэм ящыщщ. Абы и творческэ макъыр ину Iукъым, ауэ уи гущIэ лъащIэм хохьэ, ар зэхэзыххэм я тхыр нэхъ захуэ хъу къыпщегъэхъу, уеблэмэ пасэ зэманым уэзыгъэгъэзэж, мыхьэнэ зиIэ гукъэкIыжхэр, махуэен зэрызехьэм хэту псэу…

Адыгэ лъэпкъым и Махуэм — фокIадэм и 20-м илъэс 75-рэ ирокъу Абхъаз АССР-м щIыхь зиIэ и артист, Абхъазым, Къэрэшей-Черкесым я цIыхубэ артист, Кавказым щыпсэу лъэпкъхэм я щэнхабзэр хъумэным къыпхуэмылъытэн хэлъхьэныгъэ хуэзыщIа, ноби а Iуэхур зыгъэкIуатэ, зи лэжьыгъэ къэухь инымкIэ лъэпкъ зэныбжьэгъугъэр зыгъэбыдэ икIи зыгъэщыпкъэ ТАНИЯ Валерий Константин и къуэр. Ар къыщыхъуащ 1951 гъэм Абхъазым хыхьэ…

ШыщхьэIу мазэр адыгэшыр, шым епха спортыр фIыуэ зылъагъу дэтхэнэмкIи гъэщIэгъуэну щытащ. Апхуэдэу, «Черкесское зекIо — Фишт 2026» зи фIэщыгъэцIэр Адыгэ Республикэм щрагъэкIуэкIащ. Гуапэ зэрыхъущи, абы щытекIуар Къэрэшей-Черкесым щыщ адыгэ щIалэщ. АтIэ, зекIуэм и къалэну щытар адыгэшымрэ абы и уанэгум ис шумрэ я бэшэчагъымрэ, псынщIагъымрэ къэхутэнрат, адыгэшыр къэгъэщIэрэщIэжын Iуэхум цIыху нэхъыбэм гу лъагъэтэнрат, щIалэгъуалэр лъэпкъым иIэ…

ШыщхьэIум и 27-м Хьэбэз къуажэм дэт, «Мой выбор» щIалэгъуалэ купсэм и жэрдэмкIэ, «Мастер национальных ремёсел» зи фIэщыгъэцIэ фестивальгъэлъэгъуэныгъэ щекIуэкIащ. Абы щызэхуэсащ Хьэбэз, Адыгэ-Хьэблэ районхэм, Черкесск къалэм щыщ IэпщIэлъапщIэхэр. Гуапэ зэрыхъущи, къуэш Адыгэ Республикэм щыщ IэпщIэлъапщIэ хьэщIи щыIащ. Ахэр я ныбжькIи, я IэщIагъэкIи зэхуэмыдэу щытащ, ауэ а цIыху къызэрымыкIуэхэр зэщхь зыщI зы щытыкIэм гу лъумытэну Iэмалыншэщ…

Мы гъэм шыщхьэIум (августым) и 8-м къыдэкIа «Черкес хэку» газетым и зы напэкIуэцI теухуауэ щытащ ди къуэшыфI, адыгэ лъэпкъым и бын щыпкъэ, усакIуэ, тхакIуэ къызэрымыкIуэ Дыгъужь Къурмэн къызэралъхурэ илъэс 85-рэ зэрырикъум. Абы ихуа тхыгъэ къэс: ар усэ е гукъэкIыж ирехъу, дэтхэнэми аргуэру IупщIу уагъэлъагъуж Къурмэн къызыхэкIа адыгэ лъэпкъыр фIыщэу зылъагъу адыгэлIу, зэчиишхуэ зиIэ усакIуэу, тхакIуэу…